Shloka 12
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
घृतमात्रं तथाऽहारः कालमेकं तु पार्थिव / यद्येष समयो राजन्यावत्कालश्च ते दृढः
Transliteration
ghṛtamātraṃ tathā'hāraḥ kālamekaṃ tu pārthiva / yadyeṣa samayo rājanyāvatkālaśca te dṛḍhaḥ
Translation
హే పార్థివా! ఆమె ఆహారం కేవలం నెయ్యి మాత్రమే, కాలం ఒక పరిమితి—హే రాజా, ఈ ఒప్పందం నీకు ఎంతకాలం దృఢమో అంతవరకు.
Word by Word
घृत-मात्रम्only ghee (as measure/quantity)
घृत-मात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootघृत + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (only ghee)
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
आहारःfood/diet
आहारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कालम्time/period
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; संख्याविशेषण (qualifying kālam)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-निपात (particle: but/indeed)
पार्थिवO king (earth-lord)
पार्थिव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction: if)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
समयःagreement/appointed time
समयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
यावत्-कालःthe duration (as long as)
यावत्-कालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयावत् + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (‘as long a time’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
दृढःfirm/steadfast
दृढः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (qualifying yāvatkālaḥ / samayaḥ)