Shloka 7
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
स ताभ्यः सहसैवाथ दिग्भ्यो गर्भः प्रसाधितः / पपात भासयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः
Transliteration
sa tābhyaḥ sahasaivātha digbhyo garbhaḥ prasādhitaḥ / papāta bhāsayaṃllokāñchītāṃśuḥ sarvabhāvanaḥ
Translation
ఆ గర్భం అకస్మాత్తుగా వారి నుండి విడిచి దిక్కుల వైపు విస్తరించి పడిపోయింది; శీతాంశువు (చంద్రుడు) సమస్త లోకాలను ప్రకాశింపజేస్తూ, సర్వభావనుడిగా ప్రదర్శితమయ్యాడు।
Word by Word
सःhe/that one
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
ताभ्यःfrom them
ताभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), बहुवचन
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: suddenly/forcibly)
एवindeed
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis particle)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
दिग्भ्यःfrom the directions
दिग्भ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), बहुवचन
गर्भःthe embryo
गर्भः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
प्रसाधितःprepared/fully formed
प्रसाधितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + √साध् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘गर्भः’
पपातfell
पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भासयन्illuminating
भासयन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√भास्/√भा (धातु) (णिच् causative)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘पपात’ क्रियायाः सह कर्तृविशेषणम्
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
शीतांशुःthe moon (cool-rayed one)
शीतांशुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशीत + अंशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-सदृशः: शीतः अंशुः यस्य/शीतः अंशुः (cool-rayed)
सर्वभावनःnourisher of all
सर्वभावनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व + भावन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘शीतांशुः’ विशेषणम्; तत्पुरुषः: सर्वेषां भावनः (nourisher/producer of all)