Shloka 5
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमत्वं भावितात्मनः / नेत्राभ्या मस्रवत्सोमो दशधा द्योतयन् दिशः
Transliteration
ūrddhvamācakrame tasya somatvaṃ bhāvitātmanaḥ / netrābhyā masravatsomo daśadhā dyotayan diśaḥ
Translation
భావితాత్ముడైన అతని సోమత్వము పైకి వ్యాపించెను; అతని నేత్రాల నుండి సోముడు పది ధారలుగా స్రవించి దిశలను ప్రకాశింపజేసెను.
Word by Word
ūrddhvamupwards
ūrddhvam:
Gati (गति/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootūrddhva (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् (accusative used adverbially), दिशावाचक-अव्यय (upwards)
ācakramewent/advanced
ācakrame:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-kram (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
somatvamSoma-ness
somatvam:
Karma (कर्म; as object/goal)
TypeNoun
Rootsomatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विषय (state/condition)
bhāvita-ātmanaḥof the one with disciplined self
bhāvita-ātmanaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhāvita-ātman (प्रातिपदिक; bhāvita + ātman)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (of tasya)—‘of one whose self is cultivated/meditated’
netrābhyāmwith (his) two eyes
netrābhyām:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; करण
asravatflowed
asravat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsru (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
somaḥSoma
somaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (of asravat)
daśadhāin tenfold ways
daśadhā:
Prakara (प्रकार/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootdaśadhā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner: in ten ways)
dyotayanilluminating
dyotayan:
Karta (कर्ता; participial predicate)
TypeVerb
Rootdyut (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—(agreeing with somaḥ)
diśaḥthe directions
diśaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म (object of dyotayan)