Shloka 44
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
बुध इत्यकरोन्नाम तस्य पुत्रस्य धीमतः / प्रतिघस्रं च गगने समभ्युत्तिष्ठते बुधः
Transliteration
budha ityakaronnāma tasya putrasya dhīmataḥ / pratighasraṃ ca gagane samabhyuttiṣṭhate budhaḥ
Translation
ఆ ధీమంతుడైన కుమారునికి ‘బుధ’ అని పేరు పెట్టాడు. బుధుడు ప్రతిదినం ఆకాశంలో ఉదయిస్తాడు.
Word by Word
budhaḥBudha
budhaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbudha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper noun)
itithus
iti:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थ-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइति-प्रयोग (quotative particle)
akarotmade/gave
akarot:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
nāmathe name
nāma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘name’
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (Genitive), एकवचन
putrasyaof the son
putrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
dhīmataḥof the intelligent one
dhīmataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; विशेषण (qualifying putrasya)
pratighasramdaily
pratighasram:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpratighasra (अव्ययभावे)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: ‘every day/daily’)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
gaganein the sky
gagane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgagana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
samabhyuttiṣṭhaterises/stands forth
samabhyuttiṣṭhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-abhi-ut-sthā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
budhaḥBudha (Mercury)
budhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbudha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन