Shloka 20
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
सो ऽभिषिक्तो महातेजा महाराज्येन राजराट् / लोकान्वै भावयामास तेजस्वी तपतां वरः
Transliteration
so 'bhiṣikto mahātejā mahārājyena rājarāṭ / lokānvai bhāvayāmāsa tejasvī tapatāṃ varaḥ
Translation
మహాతేజస్సుగల ఆ రాజరాటు మహారాజ్యంతో అభిషిక్తుడై, తపస్వులలో శ్రేష్ఠుడైన తేజస్విగా, లోకములను క్షేమంగా పోషించెను।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभिषिक्तःanointed
अभिषिक्तः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि + सिच् (धातु) → अभिषिक्त (कृदन्त)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)—‘anointed/coronated’
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘महत्तेजो यस्य’)
महा-राज्येनwith great sovereignty
महा-राज्येन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; कर्मधारयः—‘great kingdom’
राज-राट्sovereign king
राज-राट्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + राट् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘king among kings/sovereign’
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थ/प्रसिद्ध्यर्थ (indeed)
भावयामासnourished/made prosper
भावयामास:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) → भावय (णिच् causative)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative) — ‘made prosper/cherished’
तेजस्वीradiant
तेजस्वी:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतेजस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘radiant’
तपताम्of those who practice austerity
तपताम्:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतप् (धातु) → तपत् (वर्तमान कृदन्त)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; शतृ-प्रत्यय (present participle) used substantively—‘of ascetics’
वरःthe best
वरः:
सम्बन्ध (Apposition/विशेष्य)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘best’ (apposition to subject)