Shloka 95
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
पित्रा तु तं तदा राष्ट्रात्परित्यक्तं स्वमात्मजम् / न वारयामास मुनिर्वसिष्ठः कारणेन वै
Transliteration
pitrā tu taṃ tadā rāṣṭrātparityaktaṃ svamātmajam / na vārayāmāsa munirvasiṣṭhaḥ kāraṇena vai
Translation
తండ్రి తన కుమారుణ్ని రాజ్యంనుంచి త్యజించినప్పుడు కూడా, ఏదో కారణంతో ముని వశిష్ఠుడు అతడిని ఆపలేదు.
Word by Word
पित्राby the father
पित्रा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तुhowever
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक (but/indeed)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
राष्ट्रात्from the kingdom
राष्ट्रात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
परित्यक्तम्abandoned
परित्यक्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्यज् (धातु) उपसर्ग: परि-
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्वम् आत्मजम्’ इत्यस्य विशेषणम्
स्वम्his own
स्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आत्मीयार्थक (own)
आत्मजम्son
आत्मजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक: आत्मन् + ज)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: आत्मनः जातः (son)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
वारयामासrestrained/prevented
वारयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) (वारयति-प्रयोग)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘वारयति’ (to restrain) used in perfect periphrasis
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मुनिः’ इत्यस्य समानाधिकरण (apposition)
कारणेनfor a reason/with reason
कारणेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (indeed)