Shloka 92
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
उपांशुव्रतमास्थाय दीक्षां द्वादशवार्षिकीम् / पितुर्नियोगादभजन्नृपे तु वनमास्थिते
Transliteration
upāṃśuvratamāsthāya dīkṣāṃ dvādaśavārṣikīm / piturniyogādabhajannṛpe tu vanamāsthite
Translation
రాజు వనానికి వెళ్లినప్పుడు, తండ్రి ఆజ్ఞచేత అతడు ఉపాంశు వ్రతాన్ని స్వీకరించి పన్నెండు సంవత్సరాల దీక్షను ఆచరించాడు.
Word by Word
उपांशुव्रतम्a secret/low-voiced vow
उपांशुव्रतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउपांशु-व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास: उपांशु (low/secret) + व्रत (vow)
आस्थायhaving undertaken
आस्थाय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) उपसर्ग: आ-
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund); धातु: स्था, उपसर्ग: आ-; अर्थ: आश्रित्य/गृहीत्वा
दीक्षाम्initiation/observance
दीक्षाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
द्वादशवार्षिकीम्lasting twelve years
द्वादशवार्षिकीम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश-वार्षिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास: द्वादश (twelve) + वार्षिकी (yearly/lasting years)
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
नियोगात्from the command/appointment
नियोगात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootनियोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
अभजन्he performed/observed
अभजन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु) उपसर्ग: अभि-
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: भज्; उपसर्ग: अभि-; अर्थ: सेवते/अनुष्ठितवान्
नृपेwhen the king (was...)
नृपे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आस्थितेhaving gone (to)/being in
आस्थिते:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) उपसर्ग: आ-
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), सप्तमी-एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘नृपे’ इत्यस्य विशेषणम्; अर्थ: आस्थित (having gone/being in)