Shloka 85
Devanagari script
दारांस्तु तस्य विषये विश्वामित्रो महातपाः / संन्यस्य सागरानूपे चचार विपुलं तपः
Transliteration
dārāṃstu tasya viṣaye viśvāmitro mahātapāḥ / saṃnyasya sāgarānūpe cacāra vipulaṃ tapaḥ
Translation
ఆ ప్రాంతంలో మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు తన భార్యను అక్కడ విడిచి, సముద్రతీర ఉపవనంలో విస్తారమైన తపస్సు చేశాడు।
Word by Word
dārānwives
dārān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (पत्नी/भार्या-समूह)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविशेषार्थक अव्यय
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
viṣayein (his) territory
viṣaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootviṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
viśvāmitraḥViśvāmitra
viśvāmitraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
mahā-tapāḥof great austerity
mahā-tapāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tapas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: mahān tapāḥ (one of great austerity)
saṃnyasyahaving renounced
saṃnyasya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootni-as (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), ‘सम्-न्यस्य’ (सम्+नि+अस्/न्यास-करणे) = having renounced/placed aside
sāgara-anūpeon the seashore/marsh by the sea
sāgara-anūpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक) + anūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: sāgarasya anūpaḥ (marsh/riverbank near the sea)
cacārapractised/went about
cacāra:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
vipulamabundant/great
vipulam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (agreeing with tapaḥ)
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन