Shloka 53
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
देवदुन्दुभयश्चैव प्रणेदुर्हि तदा भृशम् / स गत्वा पुरुषव्याघ्रस्तनयैः सह वीर्यवान्
Transliteration
devadundubhayaścaiva praṇedurhi tadā bhṛśam / sa gatvā puruṣavyāghrastanayaiḥ saha vīryavān
Translation
అప్పుడు దేవదుందుభులు ఘోరంగా మ్రోగినవి. ఆ వీర్యవంతుడైన పురుషవ్యాఘ్రుడు తన కుమారులతో కలిసి వెళ్లెను.
Word by Word
देवदुन्दुभयःdivine drums
देवदुन्दुभयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव + दुन्दुभि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—देवानां दुन्दुभयः (षष्ठी-तत्पुरुष)
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)
प्रणेदुःresounded
प्रणेदुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र-नद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), कारण/निश्चयार्थ
तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
भृशम्greatly
भृशम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण (intensifier)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
पुरुषव्याघ्रःtiger among men
पुरुषव्याघ्रः:
कर्ता (Karta/Subject apposition)
TypeNoun
Rootपुरुष + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—पुरुषः (इव) व्याघ्रः (कर्मधारय)
तनयैःwith (his) sons
तनयैः:
सहकारक (Associative/Instrumental—companionship)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
सम्बन्ध (Association marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपसर्गसदृश (with)
वीर्यवान्powerful
वीर्यवान्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘सः/पुरुषव्याघ्रः’)