Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 142
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
स धर्मविजयी राजा विजित्येमां वसुन्धराम् / अश्वं वै चारयामास वाजिमेधाय दीक्षितः
Transliteration
sa dharmavijayī rājā vijityemāṃ vasundharām / aśvaṃ vai cārayāmāsa vājimedhāya dīkṣitaḥ
Translation
ధర్మవిజయి అయిన ఆ రాజు ఈ వసుంధరను జయించి, వాజిమేధ యజ్ఞానికి దీక్షితుడై అశ్వాన్ని సంచరింపజేశాడు.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
धर्मविजयीvictorious through dharma
धर्मविजयी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootधर्म + विजयी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (dharmasya vijayī)
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Prior action)
TypeVerb
Rootवि-√जि (धातु)
Formकृदन्त; क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal)
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण/सर्वनाम
वसुन्धराम्earth
वसुन्धराम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अश्वम्a horse
अश्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle/emphasis)
चारयामासcaused to roam/let roam
चारयामास:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; causative sense (णिच्) ‘to cause to move/let roam’
वाजिमेधायfor the Aśvamedha (horse-sacrifice)
वाजिमेधाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative-purpose)
TypeNoun
Rootवाजि + मेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (vājasya medhaḥ)
दीक्षितःconsecrated/initiated
दीक्षितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Root√दिक्ष् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘initiated/consecrated’