Shloka 21
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
सक्षिप्रच्छेदनामाचचतुष्कलगणः स्मृतः / अलङ्कारा भवन्त्येते त्रिंशद्देवैः प्रकीर्त्तिताः
Transliteration
sakṣipracchedanāmācacatuṣkalagaṇaḥ smṛtaḥ / alaṅkārā bhavantyete triṃśaddevaiḥ prakīrttitāḥ
Translation
‘సాక్షి’ మరియు ‘ప్రచ్ఛేదన’ అనే చతుష్కల-గణం స్మృతిలో చెప్పబడింది. ఇవి అలంకారాలుగా ఉంటాయి; త్రింశద్దేవులు వీటిని కీర్తించారు.
Word by Word
सthat
स:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
क्षिप्र-च्छेदन-नाम(having) the name ‘quick-cutting’
क्षिप्र-च्छेदन-नाम:
Visheshana (विशेषण/Appositive qualifier)
TypeNoun
Rootक्षिप्र + छेदन + नाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); बहुपद-तत्पुरुष (name characterized by quick cutting)
आचindeed / thus (particle)
आच:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootआच् (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphatic/quotative, Vedic/archaic usage)
चतुष्कल-गणःthe group of four parts
चतुष्कल-गणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचतुष्कल + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (group of four parts)
स्मृतःis remembered / is called
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
अलङ्काराःornaments / figures (of speech)
अलङ्काराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअलङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
भवन्तिare / become
भवन्ति:
Kriya (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
एतेthese
एते:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
त्रिंशत्-देवैःby the thirty gods
त्रिंशत्-देवैः:
Kartr-karana (कर्तृकरण/Agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootत्रिंशत् + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष (by the thirty gods)
प्रकीर्तिताःproclaimed / declared
प्रकीर्तिताः:
Kriya (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)