Shloka 9
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
कलिः सुरायाः संज्ञेयस्तस्य पुत्रो मदः स्मृतः / स्मृता हिंसा कलेर्भार्या श्रेष्ठा या निकृतस्मृतिः
Transliteration
kaliḥ surāyāḥ saṃjñeyastasya putro madaḥ smṛtaḥ / smṛtā hiṃsā kalerbhāryā śreṣṭhā yā nikṛtasmṛtiḥ
Translation
కలిని ‘సురా’ (మద్యం) అనే పేరుతో గుర్తిస్తారు; అతని కుమారుడు ‘మద’ అని చెప్పబడెను. కలి భార్య ‘హింస’; ఆమె ‘నికృతి’ (కపటము) రూపంగా శ్రేష్ఠగా స్మరించబడెను.
Word by Word
कलिःKali
कलिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सुरायाःof liquor (surā)
सुरायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
संज्ञेयःis to be known/called
संज्ञेयः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्+√ज्ञा (धातु) → संज्ञेय (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधिलिङ्गार्थक-तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: 'to be known/called')
तस्यof him/its
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मदःMada (intoxication/pride)
मदः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/Predicate: 'is said/remembered')
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicate)
स्मृताis said/remembered
स्मृता:
Kriya (क्रिया/Predicate: 'is said/remembered')
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
हिंसाViolence (Hiṃsā)
हिंसा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहिंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कलेःof Kali
कलेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
भार्याwife
भार्या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
श्रेष्ठाexcellent/chief
श्रेष्ठा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
याwho/which
या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
निकृत-स्मृतिःNikṛtasmṛti (deceitful memory)
निकृत-स्मृतिः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootनिकृत (प्रातिपदिक) + स्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निकृतस्य स्मृतिः / 'memory of deceit' or 'deceitful memory')