Shloka 78
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
स तां दृष्ट्वा तदा भार्यां तुतो षैतामुवाच ह / यमस्तु तेन शापेन भृशं पीडितमानसः
Transliteration
sa tāṃ dṛṣṭvā tadā bhāryāṃ tuto ṣaitāmuvāca ha / yamastu tena śāpena bhṛśaṃ pīḍitamānasaḥ
Translation
అతడు అప్పుడా భార్యను చూచి సంతోషించి ఆమెతో ఇలా అన్నాడు; కాని యముడు ఆ శాపంతో తీవ్రంగా బాధితమనస్సు అయ్యాడు।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ताम्her
ताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वक्रिया (Gerundial action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
भार्याम्(his) wife
भार्याम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; अप्पोजिशन (to ताम्)
तुतोषwas pleased, rejoiced
तुतोष:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
एताम्this (woman)
एताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
हindeed/for
ह:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
यमःYama
यमः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तुbut
तु:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrastive particle)
तेनby that, because of that
तेन:
करण/हेतु (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
शापेनby a curse
शापेन:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; हेतौ
भृशम्greatly, intensely
भृशम्:
प्रकार (Manner adjunct)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of degree)
पीडितमानसःone whose mind was afflicted
पीडितमानसः:
विशेषण (of subject)
TypeAdjective
Rootपीडित (कृदन्त, पीड् धातु से क्त) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-तत्पुरुषार्थे (मनः पीडितम् यस्य/पीडितं मानसं यस्य); विशेषण (of यमः)