Shloka 68
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
ककुभो बधिरीकुवन्नलक्ष्यत पयोनिधिः / परितो ऽस्त्रानलज्वालापरिवीतजलाविलः
Transliteration
kakubho badhirīkuvannalakṣyata payonidhiḥ / parito 'strānalajvālāparivītajalāvilaḥ
Translation
చుట్టూ అస్త్రాగ్నిజ్వాలలతో ఆవరించబడి, జలకలవరంతో మసకబారిన ఆ పయోనిధి దిశలను బధిరం చేస్తూ కనిపించింది.
Word by Word
ककुभःthe quarters (directions)
ककुभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootककुभ् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; quarters/directions
बधिरीकुवन्making (them) deafening
बधिरीकुवन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबधिर (प्रातिपदिक) + ईकृ (धातु) शतृ (कृत् प्रत्यय)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adverbial to the action: making (them) deaf
अलक्ष्यतappeared, was seen
अलक्ष्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलङ् (imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; passive/impersonal: was seen/appeared
पयः-निधिःocean (treasury of waters)
पयः-निधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परितःall around
परितः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formअव्यय; परितोवाचक (adverb: all around)
अस्त्र-अनल-ज्वाला-परिवीत-जल-आविलःwhose waters were turbid, encircled by flames of weapon-fire
अस्त्र-अनल-ज्वाला-परिवीत-जल-आविलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक) + ज्वाला (प्रातिपदिक) + परिवीत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + आविल (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (he whose water is turbid, being surrounded by flames of weapon-fire); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; qualifying पयोनिधिः