Shloka 63

गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”

Devanagari script

प्रक्षोभं भृशमंभोधिः सहसा समुपागमत् / त्रासरासं च विपुलमंभसा प्लवता सह

Transliteration

prakṣobhaṃ bhṛśamaṃbhodhiḥ sahasā samupāgamat / trāsarāsaṃ ca vipulamaṃbhasā plavatā saha

Translation

సముద్రం అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన కలకలానికి లోనైంది. ప్రవహించే జలంతో పాటు భయం మరియు కోలాహలం విపరీతంగా పెరిగాయి.

Word by Word

• प्रक्षोभम्: violent agitation
• प्रक्षोभम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रक्षोभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• भृशम्: greatly
• भृशम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• अम्भोधिः: the ocean
• अम्भोधिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अम्भोधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• सहसा: suddenly
• सहसा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• समुपागमत्: came to / underwent
• समुपागमत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; सम्+उप-उपसर्गयुक्त

• त्रासरासम्: tumult of terror
• त्रासरासम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रासरास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• विपुलम्: vast
• विपुलम्: Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier) त्रासरासम्

• अम्भसा: with water
• अम्भसा: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: अम्भस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• प्लवता: floating
• प्लवता: Karaṇa-anvaya (करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्लवत् (कृदन्त; √प्लु/√प्लव्)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present participle/शतृ), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) तृतीया (Instrumental/3rd) एकवचन (Singular); अम्भसा सह (agreeing in sense: 'with floating water')

• सह: together with
• सह: Sahārtha (सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-योगे अव्यय (indeclinable postposition meaning 'with')