Shloka 37
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
इति श्रुत्वापि तद्वाक्यं वरुणो यादसां पतिः / न चचाल निजस्थानान्नृप धीरतरस्त्वयम्
Transliteration
iti śrutvāpi tadvākyaṃ varuṇo yādasāṃ patiḥ / na cacāla nijasthānānnṛpa dhīratarastvayam
Translation
హే నృపా! ఆ మాటలు విన్నప్పటికీ జలచరాధిపతి వరుణుడు తన స్థానమునుండి కదలలేదు; అతడు నీకన్నా మరింత ధీరుడు.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); having heard
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि (also/even)
तत्that
तत्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular; विशेषण of वाक्यम्
वाक्यम्speech/statement
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; accusative singular
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; nominative singular
यादसाम्of aquatic beings
यादसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयादस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; genitive plural
पतिःlord
पतिः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; apposition to वरुणः
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
चचालmoved/stirred
चचाल:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
निजस्थानात्from his own place
निजस्थानात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootनिज + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; ablative singular; कर्मधारय: निजं स्थानम्
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; vocative singular
धीरतरःsteadier/more resolute
धीरतरः:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootधीर + तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; तुलनात्मक (comparative)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारण-अव्यय (but/indeed)
अयम्this one (he)
अयम्:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; refers to वरुणः