Shloka 35
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
निरये पतनं घोरं विप्रकोपसमुद्भवम् / ब्रह्मदण्डहतान्सर्वान्पितञ्छ्रुत्वातिदुःखितः
Transliteration
niraye patanaṃ ghoraṃ viprakopasamudbhavam / brahmadaṇḍahatānsarvānpitañchrutvātiduḥkhitaḥ
Translation
బ్రాహ్మణకోపం వల్ల కలిగిన నరకంలో ఘోర పతనం, బ్రహ్మదండంతో దండింపబడిన తన సమస్త పితృల విషయాన్ని విని అతడు అత్యంత దుఃఖించాడు।
Word by Word
निरयेin hell
निरये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिरय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पतनम्fall, downfall
पतनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of पतनम्)
विप्रकोपसमुद्भवम्arising from a Brahmin’s wrath
विप्रकोपसमुद्भवम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविप्र + कोप + समुद्भव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (विप्रकोपात् समुद्भवम् = arisen from Brahmin’s anger) विशेषण (of पतनम्)
ब्रह्मदण्डहतान्struck by the Brahma-rod (Brahmin’s curse/punishment)
ब्रह्मदण्डहतान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootब्रह्म + दण्ड + हत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष (ब्रह्मदण्डेन हताः) विशेषण (of सर्वान्/पितॄन् implied)
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of पितॄन्)
पितॄन्forefathers
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (पितॄन् = fathers/forefathers)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having heard’
अति-दुःखितःexceedingly sorrowful
अति-दुःखितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति + दुःखित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (अति + दुःखितः = exceedingly distressed)