Adhyaya 55

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे कपिलाश्रमस्थाश्वानयनं नाम चतुष्पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५४// äः अभिनन्द्याशिषात्यर्थं लालयन्प्रशशंस ह

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణమునందు వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగ తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదములో ‘కపిలాశ్రమస్థ అశ్వానయనం’ అను నామముగల పంచపన్నెండవ అధ్యాయము. అప్పుడు అతడు అతనిని అభినందించి, అపార ఆశీర్వాదములతో స్నేహంగా లాలించి ప్రశంసించెను।

Verse 2

अथ ऋत्विक्सदस्यैश्च सहितो राजसत्तमः / उपाक्रमत तं यज्ञे विधिवद्वेदपारगैः

అనంతరం రాజసత్తముడు ఋత్వికులు మరియు సభాసదులతో కలిసి, వేదపారగులచే విధివిధానంగా ఆ యజ్ఞమును ఆరంభించెను।

Verse 3

ततः प्रववृते यज्ञः सर्वसंपद्गुणान्वितः / सम्यगौर्ववसिष्ठाद्यैर्मुनिभिः संप्रवर्त्तितः

అనంతరం సమస్త సంపదలు, గుణాలతో యుక్తమైన యజ్ఞం ప్రారంభమైంది; ఔర్వ, వసిష్ఠాది మునులు దానిని సమ్యక్గా ప్రవర్తింపజేశారు।

Verse 4

हिरण्मयमयी वेदिः पात्राण्युच्चावचानि च / सुसमृद्धं यथाशास्त्रं यज्ञे सर्वं बभूव ह

సువర్ణమయమైన వేదిక, ఎత్తు-తక్కువగా ఉన్న అనేక పాత్రలు; శాస్త్రోక్తంగా యజ్ఞంలో అన్నీ సమృద్ధిగా సిద్ధమయ్యాయి।

Verse 5

एवं प्रवर्त्तितं यज्ञमृत्विजः सर्व एव ते / क्रमात्समापयामासुर्यजमानपुरस्सराः

ఈ విధంగా ప్రారంభమైన యజ్ఞాన్ని ఆ సమస్త ఋత్విజులు యజమానుని ముందుంచి క్రమంగా సమాప్తి చేశారు।

Verse 6

समापयित्वा तं यज्ञं राजा विधिविदां वरः / यथावद्दक्षिणां चैव ऋत्विजां प्रददौ तदा

ఆ యజ్ఞాన్ని సమాప్తి చేసిన తరువాత, విధివిదులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు అప్పుడే ఋత్విజులకు యథావిధిగా దక్షిణను ప్రసాదించాడు।

Verse 7

अथ ऋत्विक्सदस्यानां ब्राह्मणानां तथार्थिनाम् / तत्काङ्क्षितादभ्यधिकं प्रददौ वसु सर्वशः

తరువాత ఋత్విజులు, సదస్యులు, బ్రాహ్మణులు మరియు అర్థులు—వారికి కావలసినదానికన్నా ఎక్కువగా, అన్ని విధాల ధనాన్ని ఆయన ప్రసాదించాడు।

Verse 8

एवं संतर्प्य विप्रादीन्दक्षिणाभिर्यथाक्रमम् / क्षमापयामास गुरून्सदस्यान्प्रणिपत्य च

ఈ విధంగా యథాక్రమంగా దక్షిణలు ఇచ్చి విప్రాదులను తృప్తిపరచి, గురువులను మరియు సభాసదులను ప్రణమించి క్షమాపణ కోరెను।

Verse 9

ब्राह्मणाद्यैस्ततो वर्णैरृत्विग्भिश्च समन्वितः / वारकीयाकदंबैश्च सूतमागधवन्दिभिः

అప్పుడు అతడు బ్రాహ్మణాది వర్ణాలవారితో, ఋత్వికులతో కూడి, వారకీయ సమూహాలతో పాటు సూతులు, మాగధులు, వందులు చుట్టుముట్టగా ఉన్నాడు।

Verse 10

अन्वीयमानः सस्त्रीकः श्वेतच्छत्रविराजितः / दोधूयमानचमरो वालव्यजनराजितः

అతడు స్త్రీలతో కూడి అనుసరింపబడుచు, శ్వేత ఛత్రంతో విరాజిల్లెను; ఊగే చామరాలతోను, వాలవ్యజనాల శోభతోను ప్రకాశించెను।

Verse 11

नानावादित्रनिर्घोषैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः / स गत्वा सरयूतीरं यथाशाश्त्रं यथाविधि

వివిధ వాద్యాల ఘోషతో దిక్కులు బధిరమైనట్లుగా అయ్యెను; అతడు శాస్త్రానుసారంగా, విధివిధానంగా సరయూ తీరానికి వెళ్లెను।

Verse 12

चकारावभृथस्नानं मुदितः सहबन्धुभिः / एवं स्नात्वा सपत्नीकः सुहृद्भिर्ब्राह्मणैः सह

అతడు ఆనందంతో బంధువులతో కలిసి అవభృథస్నానం చేసెను; ఈ విధంగా స్నానమాచరించి, భార్యతో కూడి, సుహృదులు మరియు బ్రాహ్మణులతో కలిసి ఉన్నాడు।

Verse 13

वीणावेणुमृदङ्गादिनानावादित्रनिःस्वनैः / मङ्गल्यैर्वेदघोषैश्च सह विप्रजनेरितैः

వీణ, వేణు, మృదంగాది నానావిధ వాద్యాల నాదాలతోను, విప్రులు ఉచ్చరించిన మంగళకర వేదఘోషాలతోను కలిసి।

Verse 14

संस्तूयमानः परितः सूतमागधबन्दिभिः / प्रविवेश पुरीं रम्यां हृष्टपुष्टजनायुतम्

సూతులు, మాగధులు, బందులు చుట్టూ స్తుతిస్తూ ఉండగా, హర్షితమైన పుష్ట జనసమూహంతో నిండిన ఆ రమ్య పురిలో ఆయన ప్రవేశించాడు।

Verse 15

श्वेतव्यजन सच्छत्रपताकाध्वजमालिनीम् / सिक्तसंमृष्टभूभागापणशोभासमन्विताम्

ఆ నగరం తెల్లని వ్యజనాలు, శుభ్రమైన ఛత్రాలు, పతాకాలు, ధ్వజమాలలతో అలంకరించబడి, నీటితో చల్లించి శుభ్రపరచిన నేలభాగాలతోను, అంగడి-వీధుల శోభతోను సమన్వితమై ఉంది।

Verse 16

कैलासाद्रिप्रकाशाभिरुज्ज्वलां सौधपङ्क्तिभिः / स तत्रागरुधूपोत्थगन्धामोदितदिङ्मुखम्

కైలాస పర్వతంలా ప్రకాశించే సౌధపంక్తులతో ఆ నగరం ఉజ్జ్వలంగా ఉంది; అక్కడ అగరు ధూపం నుండి వచ్చిన సుగంధంతో దిక్కులు ఆనందంతో పరిమళించాయి।

Verse 17

विकीर्यमाणः परितः पौरनारीजनैर्मुहुः / लाजवर्षेण सानन्दं वीक्षमाणश्च नागरैः

పౌరనారీలు మళ్లీ మళ్లీ చుట్టూ లాజాల వర్షం కురిపించగా, నగరవాసులు ఆనందంతో ఆయనను వీక్షిస్తూ ఉన్నారు।

Verse 18

उपदाभिरनेकाभिस्तत्रतत्र वणिग्जनैः / संभाव्यमानः शनकैर्जगम स्वपुरं प्रति

అతడు అనేక ఉపహారాలతో అక్కడక్కడి వ్యాపారులచే సత్కరింపబడుతూ, నెమ్మదిగా తన స్వపురం వైపు వెళ్లెను।

Verse 19

स प्रविश्य गृहं रम्यं सर्वमण्डलमण्डितम् / सम्यक्संभावयामास सुहृदो ब्राह्मणानपि

అతడు సమస్త మండలాలతో అలంకరింపబడిన రమ్యమైన గృహంలో ప్రవేశించి, సుహృదులనూ బ్రాహ్మణులనూ సమ్యకంగా సత్కరించెను।

Verse 20

संसेव्यमानश्च तदा नानादेशेश्वरैर्नृपैः / सभायां राजशार्दूलो रेमे शक्र इवापरः

అప్పుడు నానాదేశాధిపతులైన రాజులచే సేవింపబడుతూ, ఆ రాజశార్దూలుడు సభలో మరొక శక్రునివలె ఆనందించెను।

Verse 21

एवं सुहृद्भिः सहितः पूरयित्वा मनोरथम् / सगरः सह भार्याभ्यां रेमे नृपवरोत्तमः

ఇలా సుహృదులతో కలిసి తన మనోరథాన్ని నెరవేర్చుకొని, నృపశ్రేష్ఠుడైన సగరుడు తన రెండు భార్యలతో ఆనందించెను।

Verse 22

अंशुमन्तं ततः पौत्रं मुदा विनयशालिनम् / वसिष्ठानुमते राजा यौवराज्ये ऽभ्यषेचयत्

ఆపై రాజు వసిష్ఠుని అనుమతితో, ఆనందంతో వినయశీలుడైన మనవడు అంశుమంతుని యువరాజ్యానికి అభిషేకించెను।

Verse 23

पौरजानपदानां तु बन्धूनां सुहृदामपि / स प्रियो ऽभवदत्यर्थमुदारैश्च गुणैर्नृपः

పౌరులు, జనపదవాసులు, బంధువులు మరియు సుహృదులకు ఆ రాజు తన ఉదార గుణాలతో అత్యంత ప్రియుడయ్యాడు।

Verse 24

प्रजास्तमन्वरज्यन्त बालमप्यमितौजसम् / नवं च शुक्लपक्षादौशीतांशुमचिरोदितम्

అపార తేజస్సు గల ఆ బాలుడినీ ప్రజలు అనుసరించి ప్రేమించారు; శుక్లపక్ష ఆరంభంలో తాజాగా ఉదయించిన నవచంద్రుని వలె।

Verse 25

स तेन सहितः श्रीमान्सुत्दृद्भिश्च नृपोत्तमः / भार्याभ्यामनुरूपाभ्यां रममाणो ऽवसच्चिरम्

ఆ శ్రీమంతుడైన ఉత్తమ రాజు, అతనితోను బలమైన కుమారులతోను కలిసి, తగిన రెండు భార్యలతో ఆనందిస్తూ దీర్ఘకాలం నివసించాడు।

Verse 26

युवैव राजशार्दूलः साक्षाद्धर्म इवापरः / पालयामास वसुधां सशैलवनकाननाम्

యువకుడైనప్పటికీ ఆ రాజశార్దూలుడు సాక్షాత్తు మరొక ధర్మంలా ఉండి, పర్వతాలు, వనాలు, కాననాలతో కూడిన భూమిని పాలించాడు।

Verse 27

एवं महानहिमदीधितिवंशमौलिरत्नाय यमानवपुरुत्तरकोसलेशः / पूर्णेन्दुवत्सकललोकमनो ऽभिरामः सार्द्ध प्रजाभिरखिलाभिरलं जहर्ष

ఇలా యమానవపుర ఉత్తరకోసలాధీశుడు, మహా-నహిమ-దీధితి వంశ మౌలిరత్నమైన అతడు, పూర్ణచంద్రునివలె సమస్త లోకాల మనస్సులకు ఆనందదాయకుడై, సమస్త ప్రజలతో కలిసి పరమ హర్షాన్ని పొందాడు।