Shloka 8
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
नारद उवाच हयसंचारणार्थाय संप्रयातास्तवात्मजाः / ब्रह्मदण्डहताः सर्वे विनष्टा नृपसत्तम
Transliteration
nārada uvāca hayasaṃcāraṇārthāya saṃprayātāstavātmajāḥ / brahmadaṇḍahatāḥ sarve vinaṣṭā nṛpasattama
Translation
నారదుడు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! అశ్వాన్వేషణార్థం బయలుదేరిన నీ కుమారులందరూ బ్రహ్మదండముచే హతులై నశించారు.
Word by Word
नारदःNarada
नारदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (उवाच-कर्ता)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
हयसंचारणार्थायfor the purpose of the horse’s roaming/search
हयसंचारणार्थाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roothaya + saṃcāraṇa + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: हय (horse) + संचरण (search/roaming) + अर्थ (purpose); चतुर्थी एकवचन (dative of purpose)
संप्रयाताःdeparted, set out
संप्रयाताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-pra-√yā (धातु) + saṃprayāta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त, भूतकृदन्त/क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; आत्मजाः-विशेषण
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी एकवचन
आत्मजाःsons
आत्मजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootātma + ja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: आत्मनः जाताः 'born of oneself' = sons; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
ब्रह्मदण्डहताःstruck down by Brahma’s staff/punishment
ब्रह्मदण्डहताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbrahma + daṇḍa + hata (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: ब्रह्म (Brahmin/divine) + दण्ड (staff/punishment) + हत (struck/slain); पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; आत्मजाः-विशेषण
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; आत्मजाः-विशेषण
विनष्टाःdestroyed, perished
विनष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-√naś (धातु) + vinaṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त, भूतकृदन्त/क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; predicate adjective (they are destroyed)
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa + sattama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: नृप (king) + सत्तम (best); पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन (vocative)