Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

सगरचरिते सागराविनाशः

The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative

तत्प्रसीद त्वमेवैषां स्वर्गतेर्वद कारणम् / येनोद्धारणमेतेषां वह्नेः कोपस्य वै भवेत्

tatprasīda tvamevaiṣāṃ svargatervada kāraṇam / yenoddhāraṇameteṣāṃ vahneḥ kopasya vai bhavet

అందుచేత ప్రసన్నుడవై, వీరికి స్వర్గగతి కలుగుటకు కారణమును నీవే చెప్పుము; అగ్నికోపమునుండి వీరి उद्धారణం కలుగునట్లు.

tattherefore
tat:
Sambandha-bodhaka (वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAvyaya usage (nipāta/adverbial) meaning ‘therefore/then’
prasīdabe gracious; be pleased
prasīda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsad (धातु) with prefix pra-
FormLoṭ lakāra (Imperative), Madhyama puruṣa (2nd person), Ekavacana; parasmaipada; pra+√sad ‘be gracious’
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPrathamā (1st), Ekavacana; sarvanāma
evaindeed/alone
eva:
Sambandha-bodhaka (वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormNipāta (emphatic particle)
eṣāmof these (people)
eṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Bahuvacana
svarga-gateḥof (their) going to heaven
svarga-gateḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक) + gati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Ṣaṣṭhī (Genitive, 6th), Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (svargasya gatiḥ)
vadatell/say
vada:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (धातु)
FormLoṭ lakāra (Imperative), Madhyama puruṣa (2nd), Ekavacana; parasmaipada
kāraṇamthe cause
kāraṇam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकaliṅga (Neuter), Dvitīyā vibhakti (Accusative, 2nd), Ekavacana; object of vada
yenaby which
yena:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Tṛtīyā (Instrumental, 3rd), Ekavacana; relative pronoun
uddhāraṇamdeliverance; rescue
uddhāraṇam:
Karta (कर्ता) (subject of bhavet)
TypeNoun
Rootud-√hṛ (धातु) + lyuṭ (प्रत्यय) forming noun uddhāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Prathamā (Nominative, 1st), Ekavacana
eteṣāmof these
eteṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Bahuvacana
vahneḥof fire
vahneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana
kopasyaof (the) anger
kopasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkopa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana
vaiindeed
vai:
Sambandha-bodhaka (वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta (emphatic particle)
bhavetmay happen/occur
bhavet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormLiṅ lakāra (Optative/Potential), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada