Shloka 21
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
च्दृदद्यत्दद्वड्ढ द्यदृ डद्धठ्ठण्थ्र्ठ्ठदड्डठ्ठ-थ्र्ठ्ठड्डण्न्र्ठ्ठडण्ठ्ठग्ठ्ठ योगीन्द्रप्रवरं शान्तं ज्वालामाल मिवानलम् / विलोक्य तत्र तिष्ठन्तं विमृशन्तः परस्परम्
Transliteration
cdṛdadyatdadvaḍḍha dyadṛ ḍaddhaṭhṭhaṇthrṭhṭhadaḍḍaṭhṭha-thrṭhṭhaḍḍaṇnrṭhṭhaḍaṇṭhṭhagṭhṭha yogīndrapravaraṃ śāntaṃ jvālāmāla mivānalam / vilokya tatra tiṣṭhantaṃ vimṛśantaḥ parasparam
Translation
యోగీంద్రులలో శ్రేష్ఠుడు, శాంతుడు, జ్వాలామాల వలె అగ్నిసమానంగా ప్రకాశించే ఆ మునిని అక్కడ నిలిచినట్లు చూసి వారు పరస్పరం ఆలోచించుకున్నారు.
Word by Word
cdṛdadyatdadvaḍḍha(corrupt/unclear)
cdṛdadyatdadvaḍḍha:
— (अनिर्णीत)
TypeIndeclinable
Root— (पाठभ्रष्ट/अस्पष्ट)
Formअस्पष्टपाठः; अव्ययवत् ग्रहणम् (corrupt/garbled reading; treated as indeclinable token)
dyadṛ(corrupt/unclear)
dyadṛ:
— (अनिर्णीत)
TypeIndeclinable
Root— (पाठभ्रष्ट/अस्पष्ट)
Formअस्पष्टपाठः; अव्ययवत् ग्रहणम् (corrupt/garbled reading; treated as indeclinable token)
ḍaddhaṭhṭhaṇthrṭhṭhadaḍḍaṭhṭha-thrṭhṭhaḍḍaṇnrṭhṭhaḍaṇṭhṭhagṭhṭha(corrupt/unclear)
ḍaddhaṭhṭhaṇthrṭhṭhadaḍḍaṭhṭha-thrṭhṭhaḍḍaṇnrṭhṭhaḍaṇṭhṭhagṭhṭha:
— (अनिर्णीत)
TypeIndeclinable
Root— (पाठभ्रष्ट/अस्पष्ट)
Formअस्पष्टपाठः; अव्ययवत् ग्रहणम् (corrupt/garbled reading; treated as indeclinable token)
योगीन्द्रप्रवरम्the foremost of yogic lords
योगीन्द्रप्रवरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोगीन्द्र + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (yogīndrāṇāṃ pravaraḥ → yogīndrapravara)
शान्तम्peaceful
शान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशान्त (प्रातिपदिक; √शम् धातुज/कृदन्ताधारित विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying yogīndrapravaram)
ज्वालामालम्a garland of flames
ज्वालामालम्:
Upamāna/Upameya adjunct (उपमान-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootज्वाला + माला (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (jvālāyāḥ mālā)
इवlike/as
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
अनलम्fire
अनलम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + √लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), “having seen”
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
तिष्ठन्तम्standing
तिष्ठन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; “standing” (qualifying the seen person)
विमृशन्तःdeliberating
विमृशन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + √मृश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; “deliberating/considering”
परस्परम्among themselves
परस्परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय; परस्पर-भाववाचक (reciprocal adverb)