Shloka 9
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
कुलस्पदापि? त्रीण्यत्र कूर्चः फलकमेव च / मुख्यर्त्विजस्तु चत्वारस्तेषां तान्युपकल्पयन्
Transliteration
kulaspadāpi? trīṇyatra kūrcaḥ phalakameva ca / mukhyartvijastu catvārasteṣāṃ tānyupakalpayan
Translation
ఇక్కడ మూడు కులస్థానములు, ఒక కూర్చము మరియు ఒక ఫలకమును కూడ; నాలుగు ప్రధాన ఋత్విజుల కొరకు అవి సిద్ధపరచబడినవి।
Word by Word
कुल-спद-अपिalso a clan-seat/footstool? (reading uncertain)
कुल-спद-अपि:
अनिर्णीत (Text uncertain)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक) + स्पद (प्रातिपदिक) + अपि (अव्यय)
Formकुलस्पद (समासपद) — प्रथमा/द्वितीया? एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (uncertain due to corrupt reading); ‘कुलस्य स्पदं/स्थानम्’; अपि = समुच्चय/अपि-निपात
त्रीणिthree
त्रीणि:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); संख्या-विशेषण
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
कूर्चःa tuft/brush (kūrca)
कूर्चः:
कर्ता/निर्देश (Appositional listing)
TypeNoun
Rootकूर्च (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
फलकम्a board/plank
फलकम्:
कर्ता/निर्देश (Appositional listing)
TypeNoun
Rootफलक (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
एवonly/just
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (restrictive particle)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
मुख्य-ऋत्विजःthe chief priests
मुख्य-ऋत्विजः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमुख्य (प्रातिपदिक) + ऋत्विज् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); कर्मधारय ‘मुख्याः ऋत्विजः’
तुindeed/but
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक निपात (particle)
चत्वारःfour
चत्वारः:
विशेषण (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine); संख्या-विशेषण (qualifies mukhyartvijaḥ)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
तानिthose (things)
तानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
उपकल्पयन्preparing/arranging
उपकल्पयन्:
कर्ता (Karta)
TypeVerb
Rootउप-√कॢप् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमा (3rd person), एकवचन (Singular); वर्तमानकालिक कृदन्तवत् प्रयोग (present participle sense)