Shloka 51
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुः खितः / एवं भवतु गर्भे तु शुचिर्भव तपोधने
Transliteration
pratyuvāca mahātejā ditiṃ paramaduḥ khitaḥ / evaṃ bhavatu garbhe tu śucirbhava tapodhane
Translation
అప్పుడు మహాతేజస్సుగల మారీచి కశ్యపుడు పరమ దుఃఖంతో దితిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు— “అలా జరుగుగాక; అయితే ఓ తపోధన, గర్భకాలంలో శుచిగా ఉండు.”
Word by Word
प्रति-उवाचreplied
प्रति-उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महत् तेजः यस्य) विशेषण (कश्यपः)
दितिम्Diti
दितिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परम-दुःखितःextremely sorrowful
परम-दुःखितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + दुःखित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (परमं दुःखितः) विशेषण (महातेजाः)
एवम्thus
एवम्:
None (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
भवतुlet it be
भवतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथम-पुरुष, एकवचन
गर्भेin the womb
गर्भे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
शुचिःpure
शुचिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (त्वम्/दिति)
भवbe
भव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन
तपः-धनेO treasure of austerity
तपः-धने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तपसः धनम्)