Shloka 43
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
कुंभगर्त्तो दयो भोजः कुञ्चिरित्येवमा दयः / शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः स्मृते
Transliteration
kuṃbhagartto dayo bhojaḥ kuñcirityevamā dayaḥ / śakunī pūtanā caiva kanye dve tu baleḥ smṛte
Translation
కుంభగర్త, దయ, భోజ, కుంచిర—ఇవే ‘దయ’లు అని చెప్పబడినవి. శకుని, పూతనా కూడా; బలికి రెండు కన్యలు ఉన్నట్లు స్మృతిలో ఉంది.
Word by Word
कुंभगर्त्तःKumbhagarta (a name)
कुंभगर्त्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुंभगर्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कुंभस्य गर्त्तः (षष्ठी-तत्पुरुष)
दयःDaya (a name)
दयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भोजःBhoja (a name)
भोजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभोज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कुञ्चिरिKuñciri (a name)
कुञ्चिरि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुञ्चिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (नाम)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एवम्in this manner
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक अव्यय (adverb)
आup to / as far as
आ:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; मर्यादा/आवधि-सूचक (up to, as far as)
दयःthe Dayas (named persons)
दयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (समूह-निर्देशः)
शकुनीŚakunī (a name)
शकुनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशकुनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पूतनाPūtanā (a name)
पूतना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपूतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
कन्येtwo daughters/maidens
कन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्याविशेषण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पक्षान्तरे अव्यय (particle: but/indeed)
बलेःof Bali
बलेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
स्मृतेare remembered/mentioned
स्मृते:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘are remembered/mentioned’