Shloka 11
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
आख्यानमानुपूर्व्येण महर्षिः कश्यपो यथा / तं दृष्ट्वा ऋषयस्तस्य नाम कुर्वन्ति वर्द्धितम्
Transliteration
ākhyānamānupūrvyeṇa maharṣiḥ kaśyapo yathā / taṃ dṛṣṭvā ṛṣayastasya nāma kurvanti varddhitam
Translation
మహర్షి కశ్యపుడు యథాక్రమంగా ఆఖ్యానమును చెప్పినట్లు; దానిని చూచి ఋషులు అతని నామమును వృద్ధి చేసి ప్రసిద్ధం చేసిరి।
Word by Word
आख्यानम्narration/account
आख्यानम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
आनुपूर्व्येणin due sequence
आनुपूर्व्येण:
करण (Karaṇa/Instrument; manner)
TypeNoun
Rootआनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
महर्षिःthe great sage
महर्षिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
कश्यपःKaśyapa
कश्यपः:
कर्ता (Karta; apposition)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); महर्षेः विशेषण/सम्बोधन-नाम
यथाas/just as
यथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (as/according as)
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया
ऋषयःsages
ऋषयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine/Neuter)
नामname
नाम:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
कुर्वन्तिmake
कुर्वन्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमा (3rd person), बहुवचन (Plural)
वर्द्धितम्augmented/increased
वर्द्धितम्:
विशेषण (Qualifier of nāma)
TypeAdjective
Rootवर्द्धित (कृदन्त; √वृध् धातु)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) — नाम्नः विशेषण