Shloka 31
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
सुरराज इव श्रीमान्सभां समगमच्छनैः / संप्रविश्य सभां दिव्यामनेकनृपसेविताम्
Transliteration
surarāja iva śrīmānsabhāṃ samagamacchanaiḥ / saṃpraviśya sabhāṃ divyāmanekanṛpasevitām
Translation
శ్రీమంతుడైన అతడు ఇంద్రుని వలె నెమ్మదిగా సభకు చేరి, అనేక రాజులు సేవించే ఆ దివ్య సభలో ప్రవేశించాడు।
Word by Word
सुर-राजःthe king of gods (Indra)
सुर-राजः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सुराणां राजा’
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (like/as)
श्रीमान्splendid/fortunate
श्रीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘राजा’ (अध्याहृत)
सभाम्assembly hall
सभाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
समगमत्went/approached
समगमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शनैःslowly
शनैः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb: slowly)
संप्रविश्यhaving entered
संप्रविश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√विश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having entered’
सभाम्the hall
सभाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
दिव्याम्divine/splendid
दिव्याम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण—‘सभाम्’
अनेक-नृप-सेविताम्attended by many kings
अनेक-नृप-सेविताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक) + नृप (प्रातिपदिक) + सेवित (प्रातिपदिक; √सेव् धातोः क्त)
Formक्त (PPP) समासान्त विशेषण; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—‘सभाम्’; ‘अनेकैः नृपैः सेविता’