Shloka 96
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
दीक्षयामास राजानं शस्त्रोक्तेनैव वर्त्मना / स दीक्षितो वसिष्ठेन सगरो राजसत्तमः
Transliteration
dīkṣayāmāsa rājānaṃ śastroktenaiva vartmanā / sa dīkṣito vasiṣṭhena sagaro rājasattamaḥ
Translation
భగవాన్ వశిష్ఠుడు శాస్త్రోక్త విధానమార్గాన రాజును దీక్షింపజేశాడు. వశిష్ఠునిచే దీక్షితుడైన సగరుడు రాజశ్రేష్ఠుడు అయ్యాడు.
Word by Word
dīkṣayāmāsainitiated (performed initiation)
dīkṣayāmāsa:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootdīkṣ (दीक्ष् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपदम्; causative sense implied by context (दीक्षयति)
rājānamthe king
rājānam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootrājan (राजन् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
śastra-uktenaby the scripturally prescribed
śastra-uktena:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootśastra (शास्त्र प्रातिपदिक) + ukta (उक्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut) instrumental singular (तृतीया/3rd, एकवचन); तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः) = शास्त्रेण उक्तः/शास्त्रोक्तः; here in instr. as qualifier of वर्त्मना
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (एव अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis
vartmanāby the path/way
vartmanā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootvartman (वर्त्मन् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (singular)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular)
dīkṣitaḥinitiated
dīkṣitaḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootdīkṣ (दीक्ष् धातु) + ta (क्त कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन; used predicatively
vasiṣṭhenaby Vasiṣṭha
vasiṣṭhena:
Karta (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (वसिष्ठ प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (singular)
sagaraḥSagara
sagaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsagara (सगर प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular)
rāja-sattamaḥbest among kings
rāja-sattamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of सगरः)
TypeAdjective
Rootrājan (राजन् प्रातिपदिक) + sattama (सत्तम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः) = राज्ञां सत्तमः