Shloka 92
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
भवत्यभीप्सितं किञ्चिद्दर्ल्लभं भुवनत्रये / संक्षेपेण मयाख्यातं व्रतं हैहयभूभुजः / जामदग्न्यस्य च मुने किमन्यत्कथयामि ते
Transliteration
bhavatyabhīpsitaṃ kiñciddarllabhaṃ bhuvanatraye / saṃkṣepeṇa mayākhyātaṃ vrataṃ haihayabhūbhujaḥ / jāmadagnyasya ca mune kimanyatkathayāmi te
Translation
త్రిభువనంలో దుర్లభమైన ఏ అభీష్టమైతే ఉందో అది సిద్ధిస్తుంది. హైహయ భూపతి మరియు జామదగ్న్య ముని వ్రతాన్ని నేను సంక్షేపంగా చెప్పాను; నీకు ఇంకేమి చెప్పాలి?
Word by Word
bhavatibecomes/occurs
bhavati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपद
abhīpsitamthe desired (thing)
abhīpsitam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootabhīpsita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √āp/īps ‘to desire’)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); भूतकृत्/कृतप्रत्यय (desired)
kiñcitsomething
kiñcit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkiñcit (सर्वनाम/अव्यय-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); अनिश्चितपरिमाण (something)
durlabhamhard to obtain
durlabham:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdurlabha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); विशेषण
bhuvana-trayein the three worlds
bhuvana-traye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhuvana + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन (singular)
saṃkṣepeṇabriefly/in summary
saṃkṣepeṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootsaṃkṣepa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbial use)
mayāby me
mayā:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (singular); उत्तमपुरुष-सर्वनाम
ākhyātamhas been told/declared
ākhyātam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√khyā (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त (past passive participle/कृतप्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
vratamvow/observance
vratam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular)
haihaya-bhū-bhujaḥof the Haihaya king (earth-ruler)
haihaya-bhū-bhujaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothaihaya + bhū-bhuj (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (singular)
jāmadagnyasyaof Jāmadagnya (Paraśurāma)
jāmadagnyasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjāmadagnya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
muneO sage
mune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन (singular)
kimwhat?
kim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); प्रश्नवाचक (interrogative)
anyatother/else
anyat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); विशेषण
kathayāmiI tell/narrate
kathayāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kath (धातु; कथयति)
Formलट् (Present/लट्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular); परस्मैपद
teto you
te:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचन (singular)