Shloka 84
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
न मर्त्तव्यं त्वया राज्ञि सांप्रतं जठरे तव / पुत्रस्तिष्ठति सर्वेषां प्रवरश्चवर्त्तिनाम्
Transliteration
na marttavyaṃ tvayā rājñi sāṃprataṃ jaṭhare tava / putrastiṣṭhati sarveṣāṃ pravaraścavarttinām
Translation
హే రాణీ, ఇప్పుడే నీవు మరణించకూడదు; ఈ సమయంలో నీ గర్భంలో సమస్త రాజవంశీయులలో శ్రేష్ఠుడైన కుమారుడు ఉన్నాడు।
Word by Word
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
मर्तव्यम्to be died / should die
मर्तव्यम्:
Vidhi/Anujna (विधि/अनुज्ञा)
TypeVerb
Root√मृ (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligative); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
राज्ञिO queen
राज्ञि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
साम्प्रतम्now/at present
साम्प्रतम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
जठरेin the womb/belly
जठरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
पुत्रःa son
पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तिष्ठतिstands/remains
तिष्ठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्धवाचक
प्रवरःexcellent, foremost
प्रवरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
वर्त्तिनाम्of those who exist/live
वर्त्तिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; (वर्तिन् = one who exists/abides; here 'those who live/are')