Shloka 69
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
यः पूर्वं राम बाणेन द्रवन्पृष्ठे ऽभिताडितः / तालजङ्घो ऽपतद्भूमौ मूर्छितो गाढवेदनः
Transliteration
yaḥ pūrvaṃ rāma bāṇena dravanpṛṣṭhe 'bhitāḍitaḥ / tālajaṅgho 'patadbhūmau mūrchito gāḍhavedanaḥ
Translation
ముందు రామబాణంతో పారిపోతూ వెనుక భాగంలో గాయపడిన తాలజంఘుడు, ఘోర వేదనతో మూర్ఛించి నేలపై పడిపోయాడు.
Word by Word
यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पूर्वम्formerly/before
पूर्वम्:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/पूर्व-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
रामO Rāma
राम:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
बाणेनby an arrow
बाणेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन
द्रवन्running
द्रवन्:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle)
TypeAdjective
Rootद्रवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √द्रु/द्रव् धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present participle/शतृ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while running)
पृष्ठेon the back
पृष्ठे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अभिताडितःstruck/lashed
अभिताडितः:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअभि-ताडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ताड् धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग: अभि-
तालजङ्घःTālajaṅgha
तालजङ्घः:
समानााधिकरण (Apposition to यः)
TypeNoun
Rootतालजङ्घ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपतत्fell
अपतत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भूमौon the ground
भूमौ:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मूर्छितःfainted
मूर्छितः:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमूर्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मूर्छ् धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गाढवेदनःhaving intense pain
गाढवेदनः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootगाढवेदन (प्रातिपदिक; गाढ + वेदन)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण