Shloka 59
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
गतेषु तेषु भगवानकृतव्रणसंयुतः / तपो महत्समास्थाय तत्रैव न्यवसत्सुखी
Transliteration
gateṣu teṣu bhagavānakṛtavraṇasaṃyutaḥ / tapo mahatsamāsthāya tatraiva nyavasatsukhī
Translation
వారు వెళ్లిన తరువాత, భగవంతుడు—అకృతవ్రణసంయుతుడు—మహత్తపస్సును ఆశ్రయించి అక్కడే సుఖంగా నివసించాడు।
Word by Word
गतेषुwhen (they) had gone
गतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle) ‘gone’; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन (locative absolute)
तेषुin/among them (i.e., when they)
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; सर्वनाम
भगवान्the venerable one, the Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अकृत-व्रण-संयुतःunwounded, free from injuries
अकृत-व्रण-संयुतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअकृत (प्रातिपदिक) + व्रण (प्रातिपदिक) + संयुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: अकृताः व्रणाः यस्य/येन सह (intended sense: ‘unwounded/without wounds’)
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifying तपः)
समास्थायhaving undertaken
समास्थाय:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive): ‘having undertaken/resorted to’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
न्यवसत्he dwelt, stayed
न्यवसत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-वास् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
सुखीhappy, at ease
सुखी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (qualifying भगवान्)