Shloka 53
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
पुरग्रामशतोपेतां समुद्रांबरमालिनीम् / आहूय भृगुशार्दूलः सशैलवनकाननाम्
Transliteration
puragrāmaśatopetāṃ samudrāṃbaramālinīm / āhūya bhṛguśārdūlaḥ saśailavanakānanām
Translation
నగరాలు, వందల గ్రామాలతో సమృద్ధిగా, సముద్రరూప వస్త్రమాలితో అలంకృతంగా, పర్వత-వన-కాననాలతో కూడిన ఆ (మహీ)ను భృగుశార్దూలుడు ఆహ్వానించాడు.
Word by Word
पुरcity
पुर:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
ग्रामvillage
ग्राम:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
शतhundreds (of)
शत:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; संख्यावाचक; समासाङ्ग
उपेताम्endowed with
उपेताम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप-इ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'endowed/attended with'
समुद्रocean
समुद्र:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
अम्बरgarment/sky-cloth
अम्बर:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग
मालिनीम्garlanded/arrayed with
मालिनीम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमालिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular feminine; 'garlanded/possessing a garland'
आहूयhaving summoned
आहूय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-ह्वे (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having summoned/called'
भृगुशार्दूलःthe tiger among the Bhṛgus
भृगुशार्दूलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भृगूणां शार्दूलः)
सwith
स:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formसह-अर्थक अव्यय (prefix-like particle meaning 'with', used in compounds)
शैलmountains
शैल:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
वनforests
वन:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग
काननाम्woodlands (mountains, forests, and groves)
काननाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकानन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समास (शैल + वन + कानन) समाहार-द्वन्द्व; accusative singular neuter