Shloka 38
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
एवं क्रमेण पृथिवीं त्रिवारं भुगुनन्दनः / परिचक्राम राजेन्द्र लोकवृत्तमनुव्रतः
Transliteration
evaṃ krameṇa pṛthivīṃ trivāraṃ bhugunandanaḥ / paricakrāma rājendra lokavṛttamanuvrataḥ
Translation
హే రాజేంద్రా! ఈ విధంగా క్రమంగా భృగునందనుడు లోకాచారాన్ని అనుసరిస్తూ భూమిని మూడుసార్లు పరిభ్రమించాడు.
Word by Word
evaṃthus
evaṃ:
Adhikarana (अधिकरण; प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootevaṃ (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
krameṇain order/step by step
krameṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; साधन/रीति
pṛthivīmthe earth
pṛthivīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tri-vāramthree times
tri-vāram:
Adhikarana (अधिकरण; संख्या/परिमाण)
TypeIndeclinable
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक) + vāra (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासः; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः (three times)
bhṛgu-nandanaḥBhṛgu’s son (Paraśurāma)
bhṛgu-nandanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगोः नन्दनः = ‘son of Bhṛgu’)
paricakrāmahe went around/traversed
paricakrāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-√kram (क्रम् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
rājendraO best of kings
rājendra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय (राज्ञां इन्द्रः)
loka-vṛttamthe ways of the world
loka-vṛttam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + vṛtta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य वृत्तम् = ‘custom/way of the world’)
anuvrataḥconforming/following
anuvrataḥ:
Karta (कर्ता; विशेषण)
TypeAdjective
Rootanu-vrata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (bhṛgunandanaḥ)