Shloka 23
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
ऊचुस्तत्पितरः सर्वे ऽदृश्या भूत्वान्तरिक्षगाः / पितर ऊचुः महत्कर्म कृतं वीर भवतान्यैः सुदुष्करम्
Transliteration
ūcustatpitaraḥ sarve 'dṛśyā bhūtvāntarikṣagāḥ / pitara ūcuḥ mahatkarma kṛtaṃ vīra bhavatānyaiḥ suduṣkaram
Translation
అతని సమస్త పితృలు అదృశ్యులై ఆకాశములో నిలిచి పలికారు— “హే వీరా! నీవు మహత్కార్యాన్ని చేశావు; అది ఇతరులకు అత్యంత దుర్లభం.”
Word by Word
ऊचुःthey said
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तत्-पितरःhis ancestors
तत्-पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अदृश्याःinvisible
अदृश्याः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअदृश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), पूर्वक्रिया
अन्तरिक्ष-गाःmoving in the sky
अन्तरिक्ष-गाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक; √गम् से)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (going in the sky)
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
महत्-कर्मa great deed
महत्-कर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (great deed)
कृतम्has been done
कृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे प्रयोग (has been done)
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन
भवताby you
भवता:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (instrumental/करण), एकवचन
अन्यैःby others
अन्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सु-दुष्करम्very difficult
सु-दुष्करम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (very difficult)