Shloka 49
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
शिवस्य हृदये विष्णुर्भवत्या रूपमास्थितः / मम रूपं समास्थाय विष्णोश्च हृदये शिवः
Transliteration
śivasya hṛdaye viṣṇurbhavatyā rūpamāsthitaḥ / mama rūpaṃ samāsthāya viṣṇośca hṛdaye śivaḥ
Translation
శివుని హృదయంలో విష్ణువు దేవీ రూపాన్ని ధరించి ఉన్నాడు; నా రూపాన్ని ధరించి విష్ణువు హృదయంలో శివుడు నివసిస్తున్నాడు।
Word by Word
शिवस्यof Śiva
शिवस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन
हृदयेin (the) heart
हृदये:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
भवत्याby you (lady)
भवत्या:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम-प्रातिपदिक (honorific ‘you’/‘lady’)
रूपम्form
रूपम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
आस्थितःhaving assumed / having taken (up)
आस्थितः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त (Past participle/कृत-क्त), परस्मैपद-भाव, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: ‘स्थित/प्राप्त’
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन
रूपम्form
रूपम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
समास्थायhaving assumed / having taken up
समास्थाय:
पूर्वकाल (Absolutive—prior action)
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था (धातु)
Formअव्यय-भावे क्त्वा (Gerund/त्वान्त), अर्थ: ‘सम्यक् आस्थित्वा/आश्रित्य’
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हृदयेin (the) heart
हृदये:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
शिवःŚiva
शिवः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन