Shloka 45
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच इत्युक्तं तु समाकर्ण्य कृष्णेन सुमहात्मना / पार्वती जगतां नाथा विस्मितासीच्छुभानना
Transliteration
vasiṣṭha uvāca ityuktaṃ tu samākarṇya kṛṣṇena sumahātmanā / pārvatī jagatāṃ nāthā vismitāsīcchubhānanā
Translation
వసిష్ఠుడు పలికెను—మహాత్ముడైన కృష్ణుడు ఇలా చెప్పిన మాటలు విని, జగన్నాథురాలైన శుభముఖి పార్వతి ఆశ్చర్యపడింది.
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha/Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
उक्तम्(what was) said
उक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'said/uttered'
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक (but/indeed)
समाकर्ण्यhaving heard
समाकर्ण्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-कर्ण् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; 'having heard'
कृष्णेनby Kṛṣṇa
कृष्णेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कर्ता-निर्देश (agent/instrumental)
सु-महात्मनाby the very great-souled (one)
सु-महात्मना:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + महात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण; 'very great-souled'
पार्वतीPārvatī
पार्वती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
जगताम्of the worlds
जगताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध
नाथा(the) mistress/lady
नाथा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (predicate noun)
विस्मिताastonished
विस्मिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविस्मित (प्रातिपदिक; क्त-कृदन्ताधारित विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
शुभ-आननाhaving an auspicious face
शुभ-आनना:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण