Shloka 12
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
कार्त्तवीर्यार्जुनं संख्ये जितवानूर्जितं नृपम् / स्वकार्यं साधयित्वा तु प्रादात्तुभ्यं च दक्षिणाम्
Transliteration
kārttavīryārjunaṃ saṃkhye jitavānūrjitaṃ nṛpam / svakāryaṃ sādhayitvā tu prādāttubhyaṃ ca dakṣiṇām
Translation
ఇతడు యుద్ధంలో మహా బలవంతుడైన కార్తవీర్యార్జునుని జయించాడు. తన కార్యమును సాధించుకొని, ఇప్పుడు నీకు దక్షిణను సమర్పించుకున్నాడు.
Word by Word
कार्त्तवीर्यार्जुनम्Karttavīrya Arjuna
कार्त्तवीर्यार्जुनम्:
कर्म (Karma/Object of ‘जितवान्’)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य + अर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (कार्त्तवीर्यः अर्जुनः)
संख्येin battle
संख्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘युद्धे’ इत्यर्थे
जितवान्having conquered
जितवान्:
क्रिया/कर्तृवाचक (Predicative participle of subject)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formकृदन्त; क्तवतु-प्रत्ययान्त (perfect participle, active); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे
ऊर्जितम्mighty
ऊर्जितम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootऊर्जित (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘नृपम्’ इति विशेषण
नृपम्king
नृपम्:
कर्म (Karma/Object; appositional to Karttavīryārjuna)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्वकार्यंhis own task
स्वकार्यं:
कर्म (Karma/Object of ‘साधयित्वा’)
TypeNoun
Rootस्व + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य कार्यम्)
साधयित्वाhaving accomplished
साधयित्वा:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootसाधय् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
प्रादात्gave
प्रादात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र-
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (Dative), एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दक्षिणाम्a sacrificial fee/gift
दक्षिणाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन