Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons

प्रवक्तुमुपचक्राम गणेशं त्वरयान्वितः / राम उवाच गत्वा ह्यन्तःपुरं भ्रातः प्रणम्य जगदीश्वरौ

pravaktumupacakrāma gaṇeśaṃ tvarayānvitaḥ / rāma uvāca gatvā hyantaḥpuraṃ bhrātaḥ praṇamya jagadīśvarau

అతడు తొందరతో గణేశునితో మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు. రాముడు అన్నాడు— “సోదరా, అంతఃపురానికి వెళ్లి జగదీశ్వర దంపతులకు నమస్కరించి…”

pravaktumto speak
pravaktum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्) expressing purpose (प्रयोजन)
upacakrāmabegan/undertook
upacakrāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√kram (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
gaṇeśamGaṇeśa
gaṇeśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇeśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
tvarayāwith haste
tvarayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottvarā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
anvitaḥaccompanied/endowed
anvitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanu-√i (धातु) + kta (कृदन्त प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त) in sense ‘endowed with’, Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
gatvāhaving gone
gatvā:
Kriya (क्रिया-अव्ययभाव/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
FormAbsolutive/gerund (क्त्वा), prior action
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic
antaḥ-puramthe inner palace
antaḥ-puram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootantaḥ (अव्यय/प्रातिपदिक) + pura (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound meaning ‘inner palace’, Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
bhrātaḥO brother
bhrātaḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
praṇamyahaving bowed
praṇamya:
Kriya (क्रिया-अव्ययभाव/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√nam (धातु)
FormAbsolutive/gerund (ल्यप्), prior action
jagad-īśvarauthe two Lords of the world (Pārvatī and Śaṅkara)
jagad-īśvarau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘lords of the world’), Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Dual (द्विवचन)