Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Jayā-devāḥ Mantraśarīratvaṃ, Vairāgya, and Brahmā’s Śāpa

The Jayas’ Refusal of Progeny

क्षयाति शययुक्तं च ते दृष्ट्वा कर्मणां फलम् / जुगुप्संतः प्रसूतिं च निःसत्त्वा निर्ममाभवन्

kṣayāti śayayuktaṃ ca te dṛṣṭvā karmaṇāṃ phalam / jugupsaṃtaḥ prasūtiṃ ca niḥsattvā nirmamābhavan

కర్మఫలము క్షయ-అతిశయాలతో కూడినదని చూచి, జననప్రవాహాన్ని జుగుప్సించి వారు నిరాసక్తులు, నిర్మములు అయ్యారు.

kṣayātifrom decay/destruction (uncertain reading)
kṣayāti:
Apādāna (अपादान; source)
TypeNoun
Rootkṣaya (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग) or Masculine (पुंलिङ्ग) form unclear; likely intended as kṣayāt (Ablative singular) ‘from decay/destruction’; reading uncertain due to transmission
śaya-yuktamassociated with lying down/sleep
śaya-yuktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśaya + yukta (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘connected with lying/sleep’; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन) (agreeing with implied phalam or state)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त) from √dṛś
karmaṇāmof actions
karmaṇām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध; of)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
phalamfruit/result
phalam:
Karma (कर्म; object of seeing)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
jugupsantaḥdisgusted/avoiding
jugupsantaḥ:
Karta (कर्ता; participial subject)
TypeVerb
Root√gup (धातु)
FormPresent active participle (शतृ/वर्तमान कृदन्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); desiderative/intensive sense ‘feeling disgust/avoiding’ (jugups-)
prasūtimbirth/procreation
prasūtim:
Karma (कर्म; object of avoidance)
TypeNoun
Rootprasūti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
niḥ-sattvāḥwithout essence/without attachment to guṇas
niḥ-sattvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण; of te)
TypeAdjective
Rootnis + sattva (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) with privative nis-/niḥ- ‘without sattva/essence’; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
nirmamāḥfree from possessiveness
nirmamāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण; of te)
TypeAdjective
Rootnir + mama (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) privative ‘without mine-ness’; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
abhavanbecame/were
abhavan:
Kriyā (क्रिया; main verb)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)