Shloka 37
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
अद्य मे सिद्धिमायातं कार्यं चिरसमीहितम् / यद्दृष्टिगोचरो जातः कार्तवीर्यो नृपाधमः
Transliteration
adya me siddhimāyātaṃ kāryaṃ cirasamīhitam / yaddṛṣṭigocaro jātaḥ kārtavīryo nṛpādhamaḥ
Translation
ఈ రోజు నా దీర్ఘకాల ఆకాంక్షిత కార్యము సిద్ధమైంది; ఎందుకంటే ఆ నీచ నరపతి కార్త్తవీర్యుడు నా దృష్టికి వచ్చెను.
Word by Word
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: today/now)
मेmy/of me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; enclitic form
सिद्धिम्success/fulfilment
सिद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
आयातम्has come/has been attained
आयातम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here agreeing with ‘कार्यं’ (arrived/attained)
कार्यम्the task
कार्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/विषय), एकवचन
चिरसमीहितम्long desired
चिरसमीहितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिर + समीहित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (विशेषण), एकवचन; ‘चिरं समीहितम्’ (long desired)
यत्who/which
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
दृष्टिगोचरःwithin (my) sight
दृष्टिगोचरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृष्टि + गोचर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (विशेषण), एकवचन; ‘दृष्टेः गोचरः’ (within sight)
जातःhas appeared/has come
जातः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has become/has come to be’
कार्तवीर्यःKārtavīrya
कार्तवीर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्तवीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
नृपाधमःthe vilest of kings
नृपाधमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप + अधम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, प्रथमा (सम्बोधन/विशेष्य), एकवचन; ‘अधमः नृपः’ (worst king)