Shloka 13
Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā
Devanagari script
उवाच प्रणता भूयो ज्ञातुं कृष्णविचेष्टितम् / धरण्युवाच अलङ्कृतं जन्म पुंसामपि नन्दव्रजौकसाम्
Transliteration
uvāca praṇatā bhūyo jñātuṃ kṛṣṇaviceṣṭitam / dharaṇyuvāca alaṅkṛtaṃ janma puṃsāmapi nandavrajaukasām
Translation
ప్రణమించి ఆమె మళ్లీ పలికింది—శ్రీకృష్ణుని లీలాచేష్టలను తెలుసుకోవాలని ఉంది. ధరణి పలికింది—నందుని వ్రజంలో నివసించిన మనుష్యుల జన్మ కూడా అలంకృతమై ధన్యమైంది.
Word by Word
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
प्रणता(she) bowed down
प्रणता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-नम् (धातु) → प्रणत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण-रूपेण (as qualifier)
भूयःagain; further
भूयः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
ज्ञातुम्to know
ज्ञातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोग (used as indeclinable verbal)
कृष्ण-विचेष्टितम्Krishna’s deeds/acts
कृष्ण-विचेष्टितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + विचेष्टित (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘कृष्णस्य विचेष्टितम्’
धरणीthe Earth (goddess)
धरणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (1st case), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अलङ्कृतम्adorned; made glorious
अलङ्कृतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअलङ्-कृ (धातु) → अलङ्कृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier of ‘जन्म’)
जन्मbirth
जन्म:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (6th case), बहुवचन (plural)
अपिeven; also
अपि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
नन्द-व्रज-ओकसाम्of the residents of Nanda’s Vraja
नन्द-व्रज-ओकसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनन्द (प्रातिपदिक) + व्रज (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (6th case), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘नन्दस्य व्रजे ओकसः’ → ‘नन्दव्रजौकसः’ (inhabitants of Nanda’s Vraja)