Shloka 46
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
मृगैः सिंहैः सहगतैः सेवितं शान्तमानसैः / कुटरैरर्जुनैर्निंबैः पारिभद्रधवेगुदैः
Transliteration
mṛgaiḥ siṃhaiḥ sahagataiḥ sevitaṃ śāntamānasaiḥ / kuṭarairarjunairniṃbaiḥ pāribhadradhavegudaiḥ
Translation
ఆ ఆశ్రమము శాంతమనస్సు గల జింకలతోను సింహాలతోను కలిసి సంచరించువారిచే సేవింపబడెను; కూటర, అర్జున, వేప, పారిభద్ర, ధవ, గూద వృక్షములతో నిండెను.
Word by Word
मृगैःby deer
मृगैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agentive instrumental)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
सिंहैःby lions
सिंहैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agentive instrumental)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सहगतैःaccompanied (together)
सहगतैः:
विशेषण (Qualifier of mṛgaiḥ/siṃhaiḥ)
TypeAdjective
Rootसह + गत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; अव्ययीभाव: सह (with) + गत (gone/associated)
सेवितम्frequented, inhabited
सेवितम्:
कर्मणि-क्रियाविशेषण/विशेषण (Predicate adjective of place)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘served/frequented’
शान्तमानसैःby those of tranquil minds
शान्तमानसैः:
विशेषण (Qualifier of beings in instrumental)
TypeAdjective
Rootशान्त + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि: शान्तं मनः येषां ते
कुटरैःby kuṭara-trees (a tree species)
कुटरैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agentive instrumental)
TypeNoun
Rootकुटर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अर्जुनैःby arjuna trees
अर्जुनैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agentive instrumental)
TypeNoun
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
निंबैःby neem trees
निंबैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agentive instrumental)
TypeNoun
Rootनिंब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
पारिभद्रैःby pārijāta/pāribhadra trees
पारिभद्रैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agentive instrumental)
TypeNoun
Rootपारिभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
धवैःby dhava trees
धवैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agentive instrumental)
TypeNoun
Rootधव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
एगुदैःby eguda trees (a tree species)
एगुदैः:
करण (Karaṇa/Instrument; agentive instrumental)
TypeNoun
Rootएगुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन