Shloka 12
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
तस्य पुत्रा वयं जाताश्चत्वारो द्विजसत्तमाः / ज्येष्ठो रामो ऽनुजस्तस्य धमस्तस्यानु जः पृथुः
Transliteration
tasya putrā vayaṃ jātāścatvāro dvijasattamāḥ / jyeṣṭho rāmo 'nujastasya dhamastasyānu jaḥ pṛthuḥ
Translation
మేము ఆ మహాత్ముని నాలుగు కుమారులమై, శ్రేష్ఠ ద్విజులుగా జన్మించాము. జ్యేష్ఠుడు రాముడు; అతని అనుజుడు ధాముడు; ధాముని అనుజుడు పృథువు.
Word by Word
तस्यof him/that (his)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-रूप (pronoun)
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
जाताःborn
जाताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषण; क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘we’ इत्यस्य विशेषण
चत्वारःfour
चत्वारः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; संख्या-विशेषण (numeral adjective)
द्विजसत्तमाःbest of the twice-born (brahmins)
द्विजसत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां सत्तमाः = best among twice-born)
ज्येष्ठःeldest
ज्येष्ठः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अनुजःyounger brother
अनुजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तस्यof him/that (his)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध
धमःDhama (name)
धमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (नाम)
तस्यof him/that (his)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध
अनुजःyounger brother
अनुजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
पृथुःPrithu (name)
पृथुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (नाम)