
Trailokya-vijaya Kavacha (Śrī Kṛṣṇa-kavaca) — त्रैलोक्यविजयकवचम्
ఈ అధ్యాయం సంభాషణరూపంలో ఉంది. రాజు సగరుడు త్రైలోక్యవిజయము—మూడు లోకాలలో విజయము/రక్షణ కలిగించే సర్వసిద్ధ కవచాన్ని కోరుతాడు. వసిష్ఠ మహర్షి ‘పరమాద్భుత’ శ్రీకృష్ణకవచాన్ని, దాని మంత్రప్రయోగాన్ని వివరిస్తాడు—దశార్ణ స్వాహాంత మహామంత్రం; ఋషి-ఛందస్సు-దేవత-వినియోగం వంటి మంత్రశాస్త్ర వివరాలు; అలాగే అంగన్యాస విధానంగా గోవింద, గోపాల, ముకుంద, హరి, విష్ణు, రామేశ్వర, రాధీకేశ మొదలైన నామమంత్రాలను శిరస్సు, నేత్రాలు, నాసిక, కర్ణాలు, కంఠం, భుజాలు, ఉదరం మొదలైన అవయవాలకు రక్షకంగా నియమించడం. పురాణకథలో నిక్షిప్తమైన ఈ విధి భక్తి, రక్షణ, పవిత్ర రాజధర్మాన్ని ఏకీకృతం చేసి భుక్తి-ముక్తులకు శ్రీకృష్ణుని సర్వాంగరక్షక దేవతగా ప్రతిష్ఠిస్తుంది.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते द्वात्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३२// सगर उवाच श्रुतं सर्वं मुनिश्रेष्ठ कीर्त्यमानं त्वया विभो / कवचं वद सर्वत्र त्रैलोक्यविजयप्रदम्
ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యభాగం, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదం, భార్గవచరితంలో ముప్పై రెండవ అధ్యాయం. సగరుడు పలికెను— మునిశ్రేష్ఠా! మీరు కీర్తించినదంతా విన్నాను; ప్రభో, సర్వత్ర త్రైలోక్యవిజయప్రదమైన కవచాన్ని చెప్పండి.
Verse 2
वसिष्ठ उवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि कवचं परमाद्भुतम् / मन्त्र च सिद्धिद शश्वत्साधकानां सुखावहम्
వసిష్ఠుడు పలికెను— వత్సా, విను; నేను పరమాద్భుతమైన కవచాన్ని చెప్పెదను. ఇది మంత్రసిద్ధిని ప్రసాదించి, సాధకులకు నిత్య సుఖాన్ని కలిగించును.
Verse 3
गोपीजनपदस्यात वल्लभाय समुच्चरेत् / स्वाहान्तो ऽयं महामन्त्रो दशार्णो भुक्तिमुक्तिदः
‘గోపీജനపదస్యాత్ వల్లభాయ’ అని ఉచ్చరించవలెను. ‘స్వాహా’తో ముగియు ఈ దశాక్షర మహామంత్రం భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించును.
Verse 4
सदाशिवस्त्वस्य ऋषिः पङ्क्तिश्छन्द उदाहृतम् / देवता कृष्ण उदितो विनियोगो ऽखिलाप्तये
ఈ మంత్రానికి ఋషి సదాశివుడు; ఛందస్సు పంక్తి అని చెప్పబడింది. దేవత ఉదిత శ్రీకృష్ణుడు; వినియోగం సమస్తసిద్ధి ప్రాప్తికై.
Verse 5
त्रैलोक्यविजयस्याथ कवचस्य प्रजापतिः / ऋषिश्छन्दश्च जगती देवो राजेश्वरः स्वयम्
త్రైలోక్యవిజయ కవచానికి ఋషి ప్రజాపతి. ఛందస్సు జగతి; దేవుడు స్వయంగా రాజేశ్వరుడు.
Verse 6
त्रैलोक्यविजयप्राप्तौ विनियोगः प्रकीर्त्तितः / प्रणवो मेशिरः पातु श्रीकृष्णाय नमः सदा
త్రైలోక్యవిజయ ప్రాప్తికై వినియోగం ప్రకటించబడింది. ప్రణవం నా శిరస్సును రక్షించుగాక; సదా శ్రీకృష్ణాయ నమః.
Verse 7
पायात्कपालं कृष्णाय स्वाहेति सततं मम / कृष्णेति पातु नेत्रे मे कृष्णस्वाहेति तारकाम्
‘కృష్ణాయ స్వాహా’ నా కపాలాన్ని ఎల్లప్పుడూ కాపాడుగాక. ‘కృష్ణ’ నా నేత్రాలను రక్షించుగాక; ‘కృష్ణస్వాహా’ నా తారక (కంటి మణి)ను కాపాడుగాక.
Verse 8
हरये नम इत्येष भ्रूलतां पातु मे सदा / ॐ गोविन्दाय स्वाहेति नासिकां पातु संततम्
‘హరయే నమః’ అనే మంత్రం నా భ్రూలతను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుగాక. ‘ఓం గోవిందాయ స్వాహా’ నా నాసికను నిరంతరం రక్షించుగాక.
Verse 9
गोपालाय नमो गण्डं पातु मे सततं मनुः / क्लीं कृष्णाय नमः कर्णौं पातु कल्पतरुर्मम
గోపాలాయ నమః—ఈ మంత్రం నా గండాన్ని నిత్యం రక్షించుగాక. ‘క్లీం కృష్ణాయ నమః’—నా కర్ణద్వయాన్ని కల్పతరువులా కాపాడుగాక.
Verse 10
श्रीं कृष्णाय नमः पातु नित्यं मे ऽधरयुग्मकम् / ॐ गोपीशाय स्वाहेति दन्तपङ्क्तिं ममावतु
‘శ్రీం కృష్ణాయ నమః’—నా అధరయుగ్మాన్ని నిత్యం కాపాడుగాక. ‘ఓం గోపీశాయ స్వాహా’—నా దంతపంక్తిని రక్షించుగాక.
Verse 11
श्रीकृष्णेति रदच्छिद्रं पातुमे त्र्यक्षरो मनुः / ॐ श्रीकृष्णाय स्वाहेति जिह्विकां पातु मे सदा
‘శ్రీకృష్ణ’—ఈ త్ర్యక్షర మంత్రం నా దంతచ్ఛిద్రాన్ని రక్షించుగాక. ‘ఓం శ్రీకృష్ణాయ స్వాహా’—నా జిహ్వను సదా కాపాడుగాక.
Verse 12
रामेश्वराय स्वाहेति तालुकं पातु मे सदा / राधिकेशाय स्वाहेति कण्ठं मे पातु सर्वदा
‘రామేశ్వరాయ స్వాహా’—నా తాలువును సదా కాపాడుగాక. ‘రాధికేశాయ స్వాహా’—నా కంఠాన్ని సర్వదా రక్షించుగాక.
Verse 13
नमो गोपीगणेशाय ग्रीवां मे पातु सर्वदा / ॐ गोपेशाय स्वाहेति स्कन्धौ पातु सदा मम
గోపీగణేశాయ నమః—నా గ్రీవను సర్వదా రక్షించుగాక. ‘ఓం గోపేశాయ స్వాహా’—నా స్కంధద్వయాన్ని సదా కాపాడుగాక.
Verse 14
नमः किशोरवेषाय स्वाहा पृष्ठं ममावतु / उदरं पातु मे नित्यं मुकुन्दाय नमो मनुः
కిశోరవేషధారియైన ప్రభువుకు నమః, స్వాహా—నా వెన్నును రక్షించుగాక. ముకుందాయ నమో మనుః—నా ఉదరాన్ని నిత్యం కాపాడుగాక.
Verse 15
ह्नीं श्रीङ्क्लीङ्कृष्णाय स्वाहा करौ पातु सदा मम / ॐ विष्णवे नमः स्वाहा बाहुयुग्मं ममावतु
హ్నీం శ్రీం క్లీం కృష్ణాయ స్వాహా—నా రెండు చేతులను సదా కాపాడుగాక. ॐ విష్ణవే నమః స్వాహా—నా రెండు భుజాలను రక్షించుగాక.
Verse 16
ॐ ह्रींभगवते स्वाहा नखपङ्क्तिं ममावतु / नमो नारायणायेति नखरन्ध्रं ममावतु
ॐ హ్రీం భగవతే స్వాహా—నా గోళ్ల వరుసను రక్షించుగాక. ‘నమో నారాయణాయ’—నా గోళ్ల రంధ్రాలను కాపాడుగాక.
Verse 17
ॐ ह्रींश्रींपद्मनाभाय नाभिं पातु सदा मम / ॐ सर्वेशाय स्वाहेति केशान्मम सदावतु
ॐ హ్రీం శ్రీం పద్మనాభాయ—నా నాభిని సదా కాపాడుగాక. ॐ సర్వేశాయ స్వాహా—నా కేశాలను సదా రక్షించుగాక.
Verse 18
नमः कृष्णाय स्वाहेति ब्रह्मरन्ध्रं सदावतु / ॐ माधवाय स्वाहेति भालं मे सर्वदावतु
‘నమః కృష్ణాయ స్వాహా’—నా బ్రహ్మరంధ్రాన్ని సదా కాపాడుగాక. ‘ॐ మాధవాయ స్వాహా’—నా నుదుటిని సర్వదా రక్షించుగాక.
Verse 19
ॐ ह्रींश्रींरसिकेशाय कटिं मम सदावतु / नमो गोपीजनेशाय ऊरू पातु सदा मम
ఓం హ్రీం-శ్రీం రసికేశాయ నమః; ఆయన నా కటిని సదా కాపాడుగాక. గోపీజనేశాయ నమః; ఆయన నా ఊరువులను నిత్యం రక్షించుగాక.
Verse 20
ॐ नमो दैत्यनाशाय स्वाहेत्यवतु जानुनी / यशोदानन्दनायेति नमोतो जङ्घके ऽवतु
ఓం దైత్యనాశాయ నమః; ‘స్వాహా’ అని నా మోకాళ్లను కాపాడుగాక. యశోదానందనాయ నమః; ఆయన నా జంఘలను రక్షించుగాక.
Verse 21
रासारंभप्रियायेति स्वाहान्तो हीं ममावतु / वृन्दाप्रियाय स्वाहेति सकलाङ्गानि मे ऽवतु
‘రాసారంభప్రియ’ అని ‘స్వాహా’ అంతంలో ‘హీం’—ఈ జపం నన్ను కాపాడుగాక. ‘వృందాప్రియ’ అని ‘స్వాహా’—అది నా సమస్త అవయవాలను రక్షించుగాక.
Verse 22
परिबुर्णमनाः कृष्मः प्राच्यां मां सर्वदावतु / स्वयं गोलोकनाथो मामाग्नेय्यां दिशि रक्षतु
పరిపూర్ణమనస్సు గల శ్రీకృష్ణుడు తూర్పు దిశలో నన్ను సదా కాపాడుగాక. స్వయంగా గోలోకనాథుడు ఆగ్నేయ దిశలో నన్ను రక్షించుగాక.
Verse 23
पूर्णब्रह्मस्वरूपश्च दक्षिणे मां सदावतु / नैरृत्यां पातु मां कृष्णाः पश्चिमे पातु मां हरिः
పూర్ణబ్రహ్మస్వరూపుడైన భగవంతుడు దక్షిణ దిశలో నన్ను సదా కాపాడుగాక. నైరృత దిశలో శ్రీకృష్ణుడు నన్ను రక్షించుగాక; పశ్చిమ దిశలో హరి నన్ను కాపాడుగాక.
Verse 24
गोविन्दः पातु वायव्यामुत्तरे रसिकेश्वरः / ऐशान्यां मे सदा पातु वृन्दावनविहार कृत्
వాయవ్య దిశలో గోవిందుడు నన్ను రక్షించుగాక; ఉత్తర దిశలో రసికేశ్వరుడు. ఈశాన్య దిశలో ఎల్లప్పుడూ వృందావన విహారకర్త ప్రభువు నన్ను కాపాడుగాక.
Verse 25
वृन्दाप्राणेश्वरः शश्वत्पातु मामूर्द्ध्वदेशतः / सदैव मामधः पातु बलिध्वंसी महाबलः
పై దిశ నుండి వృందా-ప్రాణేశ్వరుడు నన్ను నిత్యం రక్షించుగాక. కింద నుండి మహాబలుడు, బలిని సంహరించిన ప్రభువు ఎల్లప్పుడూ నన్ను కాపాడుగాక.
Verse 26
जले स्थले चान्तरिक्षे नृसिंहः पातु मां सदा / स्वप्ने जागरणे चैव पातु मां माधवः स्वयम्
నీటిలో, నేలపై, అంతరిక్షంలో నృసింహుడు నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించుగాక. స్వప్నంలోనూ జాగరణలోనూ స్వయంగా మాధవుడు నన్ను కాపాడుగాక.
Verse 27
सर्वान्तरात्मा निर्लिप्तः पातु मां सर्वतो विभुः / इति ते कथितं भूप सर्वाघौघविनाशनम्
సర్వాంతరాత్మ, నిర్లిప్త, సర్వవ్యాపి విభువు నన్ను అన్ని వైపులా రక్షించుగాక. ఓ భూపా! నీకు చెప్పబడినది ఇదే—ఇది సమస్త పాపసమూహాన్ని నశింపజేస్తుంది.
Verse 28
त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमेशितुः / मया श्रुतं शिवमुखात्प्रवक्तव्यं न कस्यचित्
పరమేశ్వరుని ‘త్రైలోక్యవిజయం’ అనే కవచం ఇది. నేను దీన్ని శివుని ముఖమునుండి విన్నాను; ఇది ఎవరికీ చెప్పకూడదు.
Verse 29
गुरुमभ्यर्च्य विधिवत्कवचं धारयेत्तु यः / कण्ठे वा दक्षिणे बाहौ सो ऽपि विष्णुर्न संशयः
విధివిధానంగా గురువును ఆరాధించి కవచాన్ని కంఠంలో గానీ కుడి భుజంపై గానీ ధరించువాడు కూడా విష్ణుస్వరూపుడే—సందేహం లేదు।
Verse 30
स साधको ऽवसद्यत्र तत्र वाणीरमे स्थिते / यदि स्यात्सिद्धकवचो जीवन्मुक्तो न संशयः
ఆ సాధకుడు ఎక్కడ నివసిస్తాడో అక్కడ వాణీరమం (సరస్వతీధామం) స్థిరమవుతుంది; అతనికి కవచసిద్ధి ఉంటే అతడు జీవన్ముక్తుడే—సందేహం లేదు।
Verse 31
निश्चितं कोटिवर्षाणां पूजायाः फलमाप्नुयात् / राजसूर्यसहस्राणि वाजपेयशतानि च
అతడు నిశ్చయంగా కోటివర్షాల పూజాఫలాన్ని పొందుతాడు—వెయ్యి రాజసూయాలు, వంద వాజపేయ యాగాల సమానంగా।
Verse 32
महादानानि यान्येव भुवश्चापि प्रदक्षिणा / त्रैलोक्यविजयस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
ఏ ఏ మహాదానాలు ఉన్నా, భూమి ప్రదక్షిణ చేసినా—అవి ఈ ‘త్రైలోక్యవిజయ’ యొక్క పదహారవ భాగమైన కళకూ సరిపోవు।
Verse 33
व्रतोपवासनियमाः स्वाध्यायाध्ययने तथा / स्नानं च सर्वतीर्थेषु नास्यार्हन्ति कलामपि
వ్రతాలు, ఉపవాసాలు, నియమాలు, స్వాధ్యాయ-అధ్యయనం, అలాగే అన్ని తీర్థాలలో స్నానం—ఇవీ దీనికి ఒక కళకైనా సరిపోవు।
Verse 34
सिद्धत्वममरत्वं च दासत्वं श्रीहरेरपि / यदि स्यात्सिद्धकवचः सर्वं प्राप्नोति निश्चितम्
సిద్ధి, అమరత్వం మరియు శ్రీహరి దాస్యమూ—ఎవరికైనా సిద్ధకవచం ఉంటే, అతడు నిశ్చయంగా సమస్తమును పొందును.
Verse 35
स भवेत्सिद्धकवचो दशलक्षं जपेत्तु यः / यो भवेत्सिद्धकवचो विजयी स भवेद् ध्रुवम्
దశలక్ష జపము చేయువాడే సిద్ధకవచధారి అవును; సిద్ధకవచధారి అయినవాడు నిశ్చయంగా విజేత అవును.
Verse 36
राज्यं देयं शिरो देयं प्राणा देयाश्च भूपते / एतत्तु कवचं वत्स न देयं संकटे ऽपि च
ఓ రాజా, రాజ్యమును ఇవ్వవచ్చు, శిరస్సును ఇవ్వవచ్చు, ప్రాణములనూ ఇవ్వవచ్చు; కాని వత్సా, ఈ కవచమును సంకటంలోనైనా ఇవ్వకూడదు.
Verse 37
मया प्रकाशितं यत्ते चैतेषां त्राणकारणात् / ममाज्ञाकरणाच्चैव तद्विद्धि कुलभास्कर / इदं धृत्वा तु कवचं चक्रवर्त्ती भवान्भव
కులభాస్కరా, వీరి రక్షణకారణముగాను, నా ఆజ్ఞను నిర్వర్తించుటకుగాను నేను నీకు దీనిని ప్రకటించితిని—అని తెలుసుకొనుము. ఈ కవచమును ధరించి నీవు చక్రవర్తివి కావుము.
King Sagara petitions Vasiṣṭha for a kavaca described as ‘sarvatra’ effective and ‘trailokya-vijaya-prada’—protective power/victory extending across the three worlds.
The chapter explicitly supplies mantra metadata: one segment assigns Sadāśiva as ṛṣi with Paṅkti chandas and Kṛṣṇa as devatā for all-attainment; another frames the Trailokya-vijaya kavaca with Prajāpati as ṛṣi, Jagatī as chandas, and a sovereign deity-form (Rājeśvara) with viniyoga aimed at attaining tri-loka victory.
Through a systematic body-part mapping (nyāsa-like structure) where specific names/mantras of Kṛṣṇa and related epithets are recited to ‘guard’ the head, eyes, nose, ears, mouth, tongue, throat, shoulders, back, abdomen, hands, and arms—turning devotion into an all-limbs protective enclosure.