Shloka 47
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच इति तद्वचनं श्रुत्वा धृतिमालंब्य रेणुका / तद्वाक्यगौरवाद्धर्षमवापुस्तनयाश्च ते
Transliteration
vasiṣṭha uvāca iti tadvacanaṃ śrutvā dhṛtimālaṃbya reṇukā / tadvākyagauravāddharṣamavāpustanayāśca te
Translation
వసిష్ఠుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని రేణుక ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించింది; ఆ వాక్యాల గౌరవ ప్రభావంతో ఆమె కుమారులూ ఆనందాన్ని పొందారు.
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.), परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vakyopanyasa (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणचिह्न (quotative)
तत्-वचनम्that speech
तत्-वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.); तत्पुरुषः—'तस्य वचनम्' (his words)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having heard'
धृतिम्steadfastness
धृतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)
आलम्ब्यhaving taken hold (of)
आलम्ब्य:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + लम्ब् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having taken support/held on to'
रेणुकाReṇukā
रेणुका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरेणुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg.)
तत्-वाक्य-गौरवात्from the authority of that statement
तत्-वाक्य-गौरवात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक) + गौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), पञ्चमी (Abl. 5), एकवचन (sg.); तत्पुरुष-समासः—'तस्य वाक्यस्य गौरवात्' (because of the weight/authority of that statement)
हर्षम्joy
हर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)
अवापुःobtained
अवापुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl.), परस्मैपद
तनयाःsons
तनयाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)
तेher/your (of her)
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg.)