Shloka 46
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
दक्षिणोत्तरमध्यानि तानि विद्याद्यथाक्रमम् / स्थानं जारद्गवं सध्ये तथैरावतमुत्तरम्
Transliteration
dakṣiṇottaramadhyāni tāni vidyādyathākramam / sthānaṃ jāradgavaṃ sadhye tathairāvatamuttaram
Translation
వాటిని క్రమంగా దక్షిణ, ఉత్తర, మధ్యముగా తెలుసుకోవాలి. మధ్యలో జారద్గవ స్థానం, ఉత్తరంలో ఐరావత (వీథి) ఉన్నది.
Word by Word
दक्षिण-उत्तर-मध्यानिsouthern, northern, and middle (ones)
दक्षिण-उत्तर-मध्यानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (दक्षिणं च उत्तरं च मध्यम् च)
तानिthose
तानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; सर्वनाम
विद्यात्should know
विद्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यथा-क्रमम्in due order
यथा-क्रमम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययत्वेन प्रयोगः (adverbial)
स्थानम्the position/place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
जारद्गवम्Jāradgava (name)
जारद्गवम्:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootजारद्गव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नक्षत्र-वीथी-नाम (proper name)
सध्येin/at Sadhya (region/point)
सध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपमानार्थ (particle: ‘thus/likewise’)
ऐरावतम्Airāvata (name)
ऐरावतम्:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootऐरावत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नाम (proper name)
उत्तरम्northern
उत्तरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण/दिशा-निर्देश