Shloka 12
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
स च शक्तः स्वतपसा संहर्त्तुमपि रक्षितुम् / जगत्सर्वं क्षयं तस्य चिन्तयन्न प्रचुक्रुधे
Transliteration
sa ca śaktaḥ svatapasā saṃharttumapi rakṣitum / jagatsarvaṃ kṣayaṃ tasya cintayanna pracukrudhe
Translation
తన తపస్సుతో అతడు సమర్థుడు—జగత్తును సంహరించగలడు, రక్షించగలడు. అయినా వారి నాశనాన్ని ఆలోచించినప్పటికీ అతడు కోపించలేదు॥
Word by Word
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
śaktaḥcapable
śaktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśakta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √śak शक्)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally), प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, एकवचन
sva-tapasāby his own austerity
sva-tapasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + tapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (स्वं तपः)
saṃhartumto destroy
saṃhartum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootsaṃ-√hṛ (हृ धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपदी
apieven, also
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (also/even)
rakṣitumto protect
rakṣitum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√rakṣ (रक्ष् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
jagatthe world
jagat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
sarvamentire
sarvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to jagat)
kṣayamdestruction
kṣayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tasyaof it/that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
cintayanconsidering
cintayan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√cint (चिन्त् धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, एकवचन; ‘thinking/considering’
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
pra-cukrudhebecame angry (at all)
pra-cukrudhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√krudh (क्रुध् धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद