Shloka 6
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
एवं पित्रोर्महाराज शुश्रूषां भृगुपुङ्गवः / प्रकुर्वंस्तद्विधेयात्मा भ्रातॄणां चाविशेषतः
Transliteration
evaṃ pitrormahārāja śuśrūṣāṃ bhṛgupuṅgavaḥ / prakurvaṃstadvidheyātmā bhrātṝṇāṃ cāviśeṣataḥ
Translation
మహారాజా, భృగువంశశ్రేష్ఠుడు ఈ విధంగా తల్లిదండ్రులకు శుశ్రూష చేశాడు; విధేయమనస్సుతో సోదరుల పట్ల కూడా భేదం లేక సమానంగా ఉండేవాడు।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
पित्रोःof (his) two parents
पित्रोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन (dual)
महा-राजO great king
महा-राज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहत् + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् चासौ राजा)
शुश्रूषाम्service, attendance
शुश्रूषाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुश्रूषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
भृगु-पुङ्गवःthe foremost of the Bhṛgus
भृगु-पुङ्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भृगूणां पुङ्गवः)
प्रकुर्वन्doing, performing
प्रकुर्वन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + कृ (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle); प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग
तत्-विधेय-आत्माwhose mind was obedient to that (command)
तत्-विधेय-आत्मा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत् + विधेय + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य आत्मा तत्-विधेयः)
भ्रातॄणाम्of (his) brothers
भ्रातॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अविशेषतःwithout distinction, equally
अविशेषतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb); अविशेष-शब्दात् तसिल् (तस्)