Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
महर्षे देहि मे ऽनुज्ञां गमिष्यामि स्वकं पुरम् / समग्रवाहनबलो ह्यहं तस्मान्महामुने
Transliteration
maharṣe dehi me 'nujñāṃ gamiṣyāmi svakaṃ puram / samagravāhanabalo hyahaṃ tasmānmahāmune
Translation
హే మహర్షీ, నాకు అనుమతి ఇవ్వండి—నేను నా నగరానికి వెళ్లుదును; హే మహామునీ, నేను సమగ్ర వాహనబలంతో ఉన్నాను।
Word by Word
maharṣeO great sage
maharṣe:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः ‘महान् ऋषिः’
dehigive
dehi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
meto me
me:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (genitive/dative singular) एन्क्लिटिक रूप; अत्र चतुर्थी (to me)
anujñāmpermission
anujñām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootanujñā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन
gamiṣyāmiI will go
gamiṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
svakamone’s own
svakam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; ‘puram’ इति विशेषणम्
puramcity
puram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन
samagra-vāhana-balaḥhaving complete forces and vehicles
samagra-vāhana-balaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamagra (प्रातिपदिक) + vāhana (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘समग्रं वाहनबलं यस्य सः’
hiindeed/for
hi:
Sambandha-nipāta (सम्बन्ध-निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (for indeed/for)
ahamI
aham:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
tasmāttherefore/from that reason
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अपादानार्थक-अव्ययप्रयोगः (ablative used adverbially)
mahāmuneO great sage
mahāmune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā + muni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन; कर्मधारयः