Shloka 47
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
निषसादासने शुभ्र पुरस्तस्य महामुनेः / तमासीनं नृपवरं कुशासनगतो मुनिः
Transliteration
niṣasādāsane śubhra purastasya mahāmuneḥ / tamāsīnaṃ nṛpavaraṃ kuśāsanagato muniḥ
Translation
అతడు మహాముని ఎదుట శుభ్రమైన ఆసనంపై కూర్చున్నాడు; కుశాసనంపై ఉన్న ముని ఆ రాజశ్రేష్ఠుని ఆసీనుడిగా చూశాడు।
Word by Word
niṣasādahe sat down
niṣasāda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-ṣad (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
āsaneon the seat
āsane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootāsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (7th case/locative), एकवचन
śubhrebright/clean
śubhre:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubhra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (locative), एकवचन; āsane इति विशेषणम्
purastātin front (of)
purastāt:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurastāt (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (spatial adverb)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन
mahāmuneḥof the great sage
mahāmuneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmahā + muni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन; कर्मधारयः ‘महान् मुनिः’
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन
āsīnamseated
āsīnam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootā-ās (धातु) → āsīna (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘seated’
nṛpavaramthe best of kings
nṛpavaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnṛpa + vara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नृपाणां वरः’
kuśāsana-gataḥhaving gone to (i.e., seated on) a kuśa-seat
kuśāsana-gataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkuśa + āsana (प्रातिपदिक) + gata (गम्-धातु → क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; ‘kuśāsane gataḥ’ इति सप्तमी-तत्पुरुषः (locative-tatpurusha)
muniḥthe sage
muniḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन